నేను చేశాను. నేను, 'చాలా బాగానే' అని జవాబిచ్చాను. ఆయన, 'నీకు ఎన్నో కష్టాలు వచ్చాయి; కానీ వాటిని ఎలా అధిగమించావు?' అని అడిగారు. ఆ తర్వాత నేను చేసినదంతా, నా హృదయంలో ఉన్న ఆలోచనలను కూడా నాకు చెప్పారు; ఇంకా, 'నా రెండవ రాకడకు సిద్ధంగా ఉండు' అని అన్నారు; ఆయన ఎలా వెళ్ళిపోయారో నాకు తెలియదు. నా ఒళ్ళంతా వణికిపోయింది, నాలో ఏ శక్తి మిగల్లేదు; నేలమీద కుప్పకూలిపోయాను. ఆ సమయం నుండి
ప్రభువు విందులో అదంతా తొలగిపోయే వరకు, నేను పాపభారంతో నిరంతరం మూలుగుతూ ఉన్నాను.
శుక్రవారం, సెప్టెంబర్ 25.--ఫ్రెష్ఫోర్డ్లో ప్రసంగించమని నన్ను కోరారు; కానీ, ముందు రోజు "నిజమైన ఇశ్రాయేలీయుడు" అయిన జోసెఫ్ అలెన్ మశూచి వ్యాధితో మరణించడం వల్ల, ప్రజలు ఇంటికి రావడానికి సాహసించలేదు. అందువల్ల వారు చర్చి ఆవరణ దగ్గర ఒక బల్ల వేశారు. కానీ నేను మాట్లాడటం ప్రారంభించగానే, పొరుగున ఉన్న ఒక పెద్దమనిషి ఏర్పాటుతో గంటలు మోగడం మొదలయ్యాయి.
అయినప్పటికీ, నా శ్రమ వృధా అయింది; ఎందుకంటే నా మాటే నెగ్గింది, ప్రజలు నా మాటలను స్పష్టంగా విన్నారు. అంతేకాదు, ఎన్నో ఏళ్లుగా ఏ ప్రసంగాన్నీ వినలేని, తీవ్రమైన చెవిటివాడైన ఒక వ్యక్తి కూడా, తాను మొదటి నుండి చివరి వరకు అంతా విని, అర్థం చేసుకున్నానని ఎంతో ఆనందంతో తన పొరుగువారితో చెప్పాడు.
షీర్నెస్లోని క్వీర్ హౌసెస్ సోమవారం, నవంబర్ 23.--నేను కాంటర్బరీకి వెళ్ళాను. అక్కడ నాకు ‘మహమ్మద్ జీవిత చరిత్ర’ పుస్తకం తారసపడింది. దానిని కౌంట్ డి బౌలాన్విలియర్స్ రాశారని నేను అనుకుంటున్నాను. ఆ రచయిత ఎవరైనప్పటికీ, అతను చాలా పొగరుబోతు, లోతులేని, అహంకారి, పొగరుబోతు. అతని అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసం, క్రైస్తవ మతం పట్ల పూర్తి ధిక్కారం తప్ప మరే విషయంలోనూ అతను చెప్పుకోదగినవాడు కాదు. అంతేకాక, ఆ పుస్తకం ఎలాంటి ఆధారాలూ లేని ఒక నీరసమైన, జీర్ణం కాని కల్పన. అయితే, డీన్ ప్రైడో (అతని కంటే పది రెట్లు ఎక్కువ తెలివి ఉన్న రచయిత) తాను చెప్పే ప్రతి విషయానికి తన ఆధారాలను ఉదహరిస్తాడు.
మధ్యాహ్నం నేను డోవర్కు గుర్రపు బండిపై వెళ్ళాను; కానీ నేను బస చేయవలసిన పెద్దమనిషి చాలా దూరం ప్రయాణానికి వెళ్ళిపోయారు. ఆయన రాత్రి బాగానే నిద్రపోయారు, కానీ ఉదయాన్నే చనిపోయి ఉన్నారు: జీవితం ఎంత అశాశ్వతమైనది! ఆరు గంటలకు నేను ప్రసంగించాను, కానీ సభికులందరూ ఆ మందిరంలో పట్టడానికి ఏమాత్రం వీలు కాలేదు. సైనిక స్థావరంలోని చాలామంది అధికారులు అక్కడే ఉన్నారు. ఇన్ని సంవత్సరాలుగా ఇక్కడ ఇంతటి జీవకళను నేను చూడలేదు.
ఆదివారం, డిసెంబర్ 13.--ఈ రోజు నా నాలుక అంచున చిన్న పుండు కనిపించింది, అది మరుసటి రోజు నా చిగుళ్ళకు, ఆ తర్వాత నా పెదవులకు వ్యాపించింది. దాంతో నా పెదవులు వాచి, ఉబ్బి, చర్మం పగిలి, బాగా రక్తస్రావం అయింది. ఆ తర్వాత, నా అంగిలి విపరీతంగా నొప్పిగా ఉండటంతో నేను ఏమీ నమలలేకపోయాను. దీనికి తోడు నిరంతరం ఉమ్మివేయడం కూడా మొదలైంది. కొంచెం విశ్రాంతి తీసుకుంటే అంతా నయమవుతుందని నాకు తెలుసు. కానీ అది కుదరలేదు; ఎందుకంటే నేను పదహారవ తేదీ, బుధవారం షీర్నెస్లో ఉండటానికి నిశ్చయించుకున్నాను. అందుకని, నేను ఐదు నుండి ఆరు గంటల మధ్య గుర్రం ఎక్కి, సాయంత్రం ఐదు నుండి ఆరు గంటల మధ్య అక్కడికి వచ్చాను.
ఆరు గంటల అరగంటకు, నేను ప్రార్థనలు చదవడం ప్రారంభించాను (కోట గవర్నర్ నాకు ప్రార్థనా మందిరాన్ని వాడుకోవడానికి అనుమతి ఇచ్చారు), ఆ తర్వాత కొంత కష్టంతోనే అయినా, ఒక పెద్ద, గంభీరమైన సభకు ప్రసంగించాను. మరుసటి సాయంత్రం జనం బాగా పెరిగారు, దాంతో ప్రార్థనా మందిరం పొయ్యిలా వేడిగా అయిపోయింది. బయటకు వస్తుండగా, గాలి చాలా చల్లగా ఉండటంతో నా గొంతు పూర్తిగా పోయింది, దాంతో మరుసటి రోజు ఇంత పెద్ద సభకు ప్రార్థనలు చదవడం గానీ, ప్రసంగించడం గానీ ఎలా సాధ్యమో నాకు అర్థం కాలేదు. కానీ మధ్యాహ్నం గవర్నర్ ఆ ముడిని విప్పి, నేను ఇకపై ప్రార్థనా మందిరంలో ప్రసంగించకూడదని కబురు పంపారు. నేను ప్రసంగించగలిగినంత మంది పట్టేలా ఒక గదిని ఇవ్వడంతో, మేము హాయిగా ఒక గంట గడిపాము; మరియు చాలామంది "ప్రభువు దొరికేటప్పుడే ఆయనను వెదకాలి" అని నిశ్చయించుకున్నట్లు కనిపించారు.
వీరిలో చాలామంది నివసించేటువంటి పట్టణం ఇంగ్లాండ్లో మళ్ళీ కనిపించడం చాలా అరుదు. కోటను ఆనుకుని ఉన్న రేవులో ఆరు పాత యుద్ధనౌకలు ఉన్నాయి. వీటిని చిన్న చిన్న నివాసాలుగా విభజించారు; ఒక్కో నౌకలో నలభై, యాభై, లేదా అరవై మంది ఉండేలా, చిన్న పొగగొట్టాలు, కిటికీలతో ఉంటాయి; వీటిలో ప్రతి దానిలో ఒక కుటుంబం నివసిస్తుంది. వాటిలో మేము వెళ్లి చూసిన ఒక గదిలో, ఒక భర్త, అతని భార్య, మరియు ఆరుగురు చిన్న పిల్లలు నివసించేవారు.
అయినప్పటికీ ఓడ మొత్తం చాలా బాగుంది మరియు సహించదగినంత శుభ్రంగా ఉంది; నేను ప్రయాణించిన చాలా పడవల కంటే ఇది చాలా బాగుంది. శనివారం, 19. నేను లండన్కు తిరిగి వచ్చాను.
మార్షల్సీ జైలులో వెస్లీ, 1768. శనివారం, జనవరి 2.--నేను మార్షల్సీలో ఒక పేదవాడిని పరామర్శించాను, అతని పరిస్థితి అసాధారణంగా అనిపించింది. అతను పుట్టుకతో డచ్ దేశస్థుడు, వృత్తిరీత్యా రసాయన శాస్త్రవేత్త. స్వదేశంలో సగం మాత్రమే ఉపాధి ఉండటంతో, అతనికి లండన్కు రమ్మని సలహా ఇచ్చారు, అక్కడ పూర్తి ఉపాధి దొరుకుతుందని అతను సందేహించలేదు. బస చేయడానికి అతని దేశస్థుడిని సిఫార్సు చేశారు, అతను ఆరు వారాల తర్వాత, వెస్లీ బాకీ ఉన్నదానికంటే చాలా ఎక్కువ అప్పు చేసి అతన్ని అరెస్టు చేసి, జైలుకు హడావిడిగా తీసుకువెళ్ళాడు. అతనికి ప్రసవ సమయం దగ్గరపడిన భార్య ఉంది, డబ్బు లేదు, స్నేహితులు లేరు, మాట్లాడటానికి ఒక్క ఆంగ్ల పదం కూడా రాదు. నేను ఈ కేసు గురించి మిస్టర్...కు రాశాను.
టి--, వెంటనే పదిహేను పౌండ్లు ఇచ్చారు; దానితో పాటు మరికొంత డబ్బు కలపడంతో, అతనికి స్వేచ్ఛ లభించి, జీవనోపాధి చేకూరింది. కానీ అప్పటి నుండి నేను అతన్ని మళ్ళీ చూడలేదు, దానికి సరైన కారణం కూడా ఉంది: ఎందుకంటే ఇప్పుడు అతను నా సహాయం లేకుండానే జీవించగలడు.
సోమవారం, 4.--ఈ వారం నా తీరిక సమయంలో, విద్యుత్తుపై డాక్టర్ ప్రీస్ట్లీ రాసిన అద్భుతమైన పుస్తకాన్ని చదివాను. ఆ విచిత్రమైన విషయంపై తెలిసినదంతా ఆయన ఖచ్చితంగా సేకరించి, చక్కగా జీర్ణించుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది. కానీ అదంతా ఎంత స్వల్పం! నిజానికి దాని ఉపయోగం మనకు తెలుసు; కనీసం, కొంత మంచి స్థాయిలోనైనా. అది ఒకే మందులో వెయ్యి మందులని మనకు తెలుసు: ప్రత్యేకించి, ఇప్పటివరకు కనుగొనబడిన అన్ని రకాల నాడీ సంబంధిత రుగ్మతలకు ఇది అత్యంత ప్రభావవంతమైన మందు అని మనకు తెలుసు. కానీ మనం సిద్ధాంతంపై దృష్టి పెడితే, మనకు ఏమీ తెలియదు. మనం త్వరలోనే
నిష్ఫలమైన అన్వేషణలో దారి తప్పి, అయోమయానికి గురయ్యాను.
సోమవారం, 11.--ఈ వారం నాకు దొరికిన కొద్దిపాటి సమయాన్ని మిస్టర్ వోడ్రో రాసిన 'హిస్టరీ ఆఫ్ ది సఫరింగ్స్ ఆఫ్ ది చర్చ్ ఆఫ్ స్కాట్లాండ్' చదవడంలో గడిపాను. అందులోని ఆధారాలు ఎంత ప్రామాణికమైనవంటే, వాటిలో ఎలాంటి మినహాయింపుకు ఆస్కారం లేదు, ఈ విషయం నమ్మశక్యం కానిది. ఓహ్, ఆ మంచి స్వభావం గల, రెండవ చార్లెస్ రాజు అని పిలవబడే గవర్నర్ ఎంత ధన్యుడు! అతనితో పోలిస్తే ఆ రక్తపిపాసి అయిన మేరీ రాణి ఒక గొర్రెపిల్ల, ఒక పావురం మాత్రమే!
సోమవారం, ఫిబ్రవరి 8.--నాకు ‘చోహెలెత్; లేదా, ప్రసంగికుడు’ అనే పేరుతో ఒక ఆశ్చర్యకరమైన కవిత తారసపడింది. అది ప్రసంగి గ్రంథానికి, సహించదగిన పద్యరూపంలో ఉన్న ఒక భావానువాదం. నేను చూసిన ఏ ఇతర ప్రాచీన లేదా ఆధునిక రచయిత కన్నా, దీని రచయిత (ఒక టర్కీ వ్యాపారి) అందులోని కష్టమైన పదబంధాలను, అలాగే మొత్తం గ్రంథంలోని అనుసంధానాన్ని బాగా అర్థం చేసుకున్నారని నేను నిజంగా భావిస్తున్నాను.
ఆ ఘోర భూకంపం జరిగినప్పుడు అతను లిస్బన్లో ఉన్నాడు, సరిగ్గా అప్పుడే తన నైట్గౌన్, చెప్పులు వేసుకుని కూర్చుని ఉన్నాడు.
అతను బట్టలు వేసుకునేలోపే, అతను ఉన్న ఇంటిలో కొంత భాగం కూలిపోయి అతన్ని అడ్డుకుంది. ఈ విధంగా అతని ప్రాణాలు రక్షించబడ్డాయి, ఎందుకంటే బయటకు పరుగెత్తుకొచ్చిన వారందరూ కూలిన ఇళ్ల కింద పడి ముక్కలైపోయారు.
వెస్లీ ఉత్తర దిశగా ప్రయాణం, సోమవారం, మార్చి 14.--నేను నా ఉత్తర యాత్రను ప్రారంభించి, సాయంత్రం స్ట్రౌడ్లో ప్రసంగించాను. మంగళవారం, 15. మధ్యాహ్నం సుమారుగా పెయిన్స్విక్లో మరియు సాయంత్రం గ్లౌసెస్టర్లో ప్రసంగించాను.
ఇక్కడ గుంపు చాలా సేపటి వరకు గొడవ చేస్తూ, అల్లరి చేస్తూ ఉంది. కానీ ఒక నిజాయితీపరుడైన న్యాయాధికారి ఆ విషయాన్ని తన చేతిలోకి తీసుకుని, ప్రజల మృగత్వాన్ని త్వరగా అదుపులోకి తెచ్చాడు. తలచుకుంటే ఏ న్యాయాధికారి అయినా అలా చేయగలడు; తద్వారా ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా ఒక గుంపు కొనసాగితే, వారు చేసేదంతా ఆ జనసమూహానికి కాకుండా ఎక్కువగా న్యాయమూర్తులకే ఆపాదించబడుతుంది.
బుధవారం, 16.--సుమారు తొమ్మిది గంటలకు నేను చెల్టెన్హామ్లో ప్రసంగించాను--అది ప్రశాంతమైన, సౌకర్యవంతమైన ప్రదేశం; అయితే, రెక్టర్ గానీ లేదా అనబాప్టిస్ట్ మతగురువు గానీ దానిని అడ్డుకోగలిగి ఉంటే అది అలా ఉండేది కాదు. వారిద్దరూ తమ శక్తికొద్దీ బూర ఊదారు; కానీ ప్రజలకు వినే చెవులు లేవు. మధ్యాహ్నం నేను అప్టన్లో ప్రసంగించి, ఆ తర్వాత వోర్సెస్టర్కు వెళ్లాను. కానీ ఎక్కడ ప్రసంగించాలనేదే సమస్య. ప్రజలందరూ పట్టేంత పెద్ద గది ఏదీ లేదు, మరియు వారు బయట నిలబడటానికి చాలా చలిగా ఉంది. చివరికి మేము పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక స్నేహితుని ఇంటికి వెళ్ళాము, అతని కొట్టం అనేక చర్చిల కంటే పెద్దదిగా ఉంది. ఇక్కడ త్వరలోనే ఒక పెద్ద సంఘం సమావేశమైంది, మరియు మళ్ళీ ఉదయం ఐదు గంటలకు, పది గంటలకు కూడా సమావేశమయ్యారు. ఇక్కడ ఒక విశాలమైన ఇల్లు తప్ప మరేమీ కొరత లేదు; మరి దేవుడు దీనిని కూడా సమకూర్చడా?
శుక్రవారం, 18.--నేను శుక్రవారం అక్కడ ప్రసంగించాలని పెబ్వర్త్ వికార్ ఆదివారం చర్చిలో ప్రకటన ఇచ్చారు. కానీ ఆ పారిష్ జమీందారు, "ఇది నియమాలకు విరుద్ధం" అని అన్నారు.
(జ్ఞానియైన జమీందారు!) మరియు అది జరగదు." కాబట్టి నేను దానికి సుమారు ఒక మైలు దూరంలో, బ్రాడ్మార్స్టన్లో, మిస్టర్ ఈడెన్ ఇంటి పక్కన ప్రసంగించాను. హాజరైన జనం చాలా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు మరియు అద్భుతంగా శ్రద్ధగా విన్నారు. ఉదయం ఐదు గంటలకే, ఆ ప్రార్థనా మందిరం (పూర్వం దానిని అలా పిలిచేవారు) పూర్తిగా నిండిపోయింది. ప్రజల నిరాడంబరత మరియు నిబద్ధత ఒక అద్భుతమైన ఫలసాయాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
శనివారం, 19.--మేము బర్మింగ్హామ్కు గుర్రాలపై వెళ్ళాము. ఇక్కడ ఎన్నో ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న అల్లర్లు ఇప్పుడు ఒక నిశ్చయమైన న్యాయాధికారిచే పూర్తిగా అణచివేయబడ్డాయి. ప్రసంగం తర్వాత, ప్రాచీన కాలపు ఒక గౌరవనీయమైన స్మారక చిహ్నమైన జార్జ్ బ్రిడ్జిన్స్ను, ఆయన నూట ఏడవ ఏట ఉన్నప్పుడు చూడటం నాకు సంతోషాన్నిచ్చింది. ఆయన ఇప్పటికీ ప్రసంగానికి నడిచి వెళ్ళగలరు మరియు ఆయన ఇంద్రియాలు, గ్రహణశక్తి కూడా చాలావరకు బాగానే ఉన్నాయి. కానీ ఆయన శాశ్వతత్వంలో మేల్కొన్న క్షణంలో, వందేళ్ల జీవితం కూడా ఆయనకు ఎంతటి స్వప్నంగా కనిపిస్తుంది!
ఉత్తరపు గాలిలో ప్రసంగం ఉత్తరపు గాలిలో ప్రసంగం ఆదివారం, 20.--సుమారు ఒంటి గంటకు నేను వెస్ట్ బ్రోమ్విచ్ హీత్లో ప్రసంగించాను; సాయంత్రం, వెడ్నెస్బరీలోని ప్రసంగ మందిరం దగ్గర. ఉత్తరపు గాలి కత్తిలా చీల్చింది; కానీ సంఘ సభ్యులకు, అలాగే నాకు కూడా, ఆలోచించడానికి వేరే విషయం ఉంది.
మంగళవారం, 22.--నేను ఒక రైతు కుమార్తె అయిన మిస్ వాట్లీ రాసిన 'కవితలు' అనే చిన్న పుస్తకాన్ని చదివాను.
ఆమెకు చదువు వల్ల పెద్దగా ప్రయోజనం లేకపోయినా, అద్భుతమైన ప్రతిభ ఉంది. ఆమె రాసిన కొన్ని శోకగీతాలు మిస్టర్ గ్రే గారికి ఏమాత్రం తీసిపోవని నేను భావిస్తున్నాను. ఒకవేళ ఆమెకు కొన్ని సంవత్సరాల పాటు సరైన సహాయం అంది ఉంటే, ఇంగ్లాండ్లో ఇప్పటివరకు వచ్చిన ఏ మహిళా కవయిత్రిని అయినా ఆమె అధిగమించి ఉండేదేమో అని నాకు సందేహం కలుగుతోంది.
బుధవారం, 30.--నేను డెర్బీషైర్లోని హై పీక్లో ఉన్న న్యూ మిల్స్ అనే ఒక చిన్న పట్టణానికి గుర్రపు బండిపై వెళ్లాను.
నేను మధ్యాహ్నం వారి పెద్ద కొత్త ప్రార్థనా మందిరంలో ప్రసంగించాను, దానిలోని ప్రతి కిటికీలో మూడు అంగుళాల చదరపు గడి ఉంది! అది ఆ దేశపు ఆచారం!
వెస్లీ తల్లిదండ్రులకు సూచనలు ఇస్తున్నాడు. ఆ సాయంత్రం మరియు మరుసటి ఉదయం, వారి కుటుంబాల నిర్వహణ మరియు వారి పిల్లల విద్యకు సంబంధించి నేను మాంచెస్టర్లోని చాలా మందికి కొన్ని వింత విషయాలు తెలియజేశాను. కానీ కొందరు మాత్రం, "ఓహ్, అతనికి సొంత పిల్లలు లేరు కదా!" అనే చాలా తెలివితక్కువ సమాధానం ఇచ్చారు.
సెయింట్ పాల్ కూడా అలా చేయలేదు, (మనకు తెలిసినంతవరకు) అపోస్తలులలో ఎవరూ కూడా అలా చేయలేదు. అలాగైతే? అందువల్ల వారు తల్లిదండ్రులకు బోధించలేకపోయారా? అలా కాదు. రక్షింపబడటానికి ఆత్మ ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ వారు బోధించగలిగారు.
బుధవారం, ఏప్రిల్ 6.--సుమారు పదకొండు గంటలకు నేను విగాన్ పట్టణం మధ్యలో ఉన్న ఒక చోట ప్రసంగించాను. అది ఒకప్పుడు నాటకశాల అని నేను అనుకుంటున్నాను. ఆ ప్రదేశం చాలా జనంతో కిక్కిరిసి, చాలా వేడిగా ఉంది. సభికులలో చాలామంది చాలా ఉద్రేకంగా ఉన్నారు; అయినా ఎవరూ ఏమాత్రం గొడవ చేయలేదు. ఆ తర్వాత, నేను వీధిలో నడుచుకుంటూ వెళ్తుండగా, వాళ్ళు నన్ను తదేకంగా చూశారు; కానీ ఎవరూ ఒక్క అమర్యాదకరమైన మాట కూడా అనలేదు.
సాయంత్రం లివర్పూల్లో మాకు ఒక పెద్ద జనసమూహం ఏర్పడింది; కానీ అక్కడి అందమైన, ఉల్లాసమైన, రెపరెపలాడే కొందరు కూడా విగాన్లోని జనసమూహం వలె అంత మర్యాదగా ప్రవర్తించలేదు. ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో జరిగిన సమావేశాలకు హాజరైనవారు సాధారణంగా పెద్ద సంఖ్యలో ఉండటమే కాకుండా, చాలా మంచి ప్రవర్తనతో ఉన్నారు; మరియు సమాజం మునుపెన్నడూ లేనంతగా సంఖ్యాపరంగా, చైతన్యవంతంగా ఉండటాన్ని నేను గమనించాను.
సోమవారం, 11.--నేను బోల్టన్కు వెళ్లాను; బుధవారం, కెండల్కు వెళ్లాను. ఇక్కడి ప్రజలను వేర్పాటువాదులు మరియు మిశ్రమ మెథడిస్టులు ఎంతగా ముంచెత్తారంటే, మంచి చేసే అవకాశం చాలా తక్కువగా ఉంది; అయినప్పటికీ, నేను మరోసారి నా "ఆహారాన్ని నీటిపై విసిరి", జరగబోయేది దేవుడికి వదిలేశాను.
గురువారం, 14.—ఎడతెరిపి లేకుండా కురుస్తున్న వర్షంలో నేను ఆంబల్సైడ్ వైపు ప్రయాణం కొనసాగించాను. మేము కెస్విక్కు చేరుకునేలోపే వాతావరణం చక్కబడింది, మరియు మేము ఒక మంచి రోజున అక్కడి నుండి బయలుదేరాము; కానీ కొండలపై తుఫాను మళ్ళీ మమ్మల్ని ఎదుర్కొని, మమ్మల్ని ఎంత ఉధృతంగా తాకిందంటే, మా గుర్రాలు దాని నుండి తమ ముఖాలను కూడా తిప్పలేకపోయాయి. ఏదేమైనా, మేము ఎలాగోలా కాకర్మౌత్ చేరుకున్నాము; కానీ పార్లమెంట్ సభ్యుల ఎన్నికల కారణంగా ఆ పట్టణం గందరగోళంగా ఉండటంతో, ప్రసంగించడానికి చోటు లేదు; కాబట్టి, తడి ఆరబెట్టుకున్న తర్వాత, వైట్హేవన్కు వెళ్లడమే ఉత్తమమని మేము భావించాము.
వెస్లీ మరియు మేరీ క్వీన్ ఆఫ్ స్కాట్స్ మంగళవారం, 26.--నేను అబెర్డీన్కు వచ్చాను.
ఇక్కడ నేను శాంతి, ప్రేమలతో ఐక్యంగా ఉన్న, నిజంగా సజీవంగా ఉన్న ఒక సమాజాన్ని చూశాను. ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో సభలకు హాజరైనవారు అధిక సంఖ్యలో ఉండేవారు, మరియు ఎప్పటిలాగే అందరూ ఎంతో శ్రద్ధగా వినేవారు. కానీ, చివరికి ఇక్కడ కూడా స్థానం సంపాదించుకున్న ఒక సంచార నాటక బృందం, ఆనందంగా వింటున్న శ్రోతలను తమవైపుకు తిప్పుకుంది. పాపం స్కాట్లాండ్! పాపం అబెర్డీన్! ఇది ఒక్కటే వారిని కూడా ఇంగ్లాండ్ లాగా పూర్తిగా నాస్తికులుగా మార్చేసేది.
శుక్రవారం, 29.--నేను చాలా వివేకవంతమైన ఒక పుస్తకాన్ని చదివాను, కానీ అది నన్ను చాలా ఆశ్చర్యపరిచింది; దాని పేరు ‘మేరీ క్వీన్ ఆఫ్ స్కాట్స్పై సాధారణంగా మోపబడిన ఆరోపణల రుజువులపై ఒక విచారణ’.
అసలు పత్రాల సహాయంతో, ఈ దూరంలో ఊహించగలిగే దానికంటే అతను ఈ క్రింది విషయాలను మరింత స్పష్టం చేశాడు: 1) లార్డ్ డార్న్లీ హత్యతో ఆమెకు ఏమాత్రం సంబంధం లేదని, ఆ విషయంలో ఆమెకు ఏమాత్రం ప్రమేయం లేదని; 2) ప్రభువులందరి ఒత్తిడి మేరకు ఆమె లార్డ్ బోత్వెల్ను (అప్పుడు అతనికి దాదాపు డెబ్బై ఏళ్లు, ఆమె వయసు కేవలం ఇరవై నాలుగేళ్లే) వివాహం చేసుకుందని, అదే సమయంలో వారు రాజు హత్యలో అతను నిర్దోషి అని ఆమెకు హామీ ఇచ్చారని; 3) ఆ హత్యను ఆమెపై మోపడానికి ముర్రే, మోర్టన్, మరియు లెథింగ్టన్ స్వయంగా కుట్ర పన్నారని, అలాగే ఆమెవిగా ప్రపంచానికి అంటగట్టిన ఆ నీచమైన ఉత్తరాలు మరియు సొనెట్లను కూడా వారే సృష్టించారని.
అయితే, దాదాపు అందరూ అంగీకరించిన ఈ పూర్తి విరుద్ధమైన కథను మనం ఎలా వివరించగలం? చాలా సులభంగా. అది ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్ మరియు లాటిన్ భాషలలో వ్రాయబడి ప్రచురించబడింది.
(క్వీన్ ఎలిజబెత్ ఆదేశం మేరకు) లార్డ్ ముర్రేకు కార్యదర్శిగా ఉంటూ, క్వీన్ ఎలిజబెత్ జీతభత్యాలు తీసుకుంటున్న జార్జ్ బుకానన్ ద్వారా; కాబట్టి అతను తగినంత బురద చల్లుతాడని ఖచ్చితంగా తెలుసు. తన తరఫున తాను సమాధానం చెప్పుకునే స్వేచ్ఛ కూడా ఆమెకు లేదు. "అయితే క్వీన్ ఎలిజబెత్ ఎవరు?" నీరో వలె న్యాయవంతురాలు మరియు దయగలది, మహమ్మద్ వలె మంచి క్రైస్తవురాలు.
ఆదివారం, మే 1.--నేను ఉదయం ఏడు గంటలకు కొత్త గదిలో ప్రసంగించాను; మధ్యాహ్నం ఓల్డ్ అబెర్డీన్లోని కాలేజ్ చర్చిలో ప్రసంగించాను. ఆరు గంటలకు, మా ఇంట్లో జనసమూహం పట్టదని తెలిసి, కోట ద్వారం వద్ద, రాళ్లపై ప్రసంగించాను. చాలా మంది ప్రజలు శ్రద్ధగా వింటున్నారు; కానీ వారి చుట్టూ మతం గురించి ఎంత తెలియదో, వివేకం గురించి కూడా అంతే తెలియని చాలా మంది మొరటు, మూర్ఖులు ఉన్నారు; స్కాట్లాండ్లో ఇంతకు ముందు నేను ఇంతటి మృగాలను ఎప్పుడూ చూడలేదు. వారిలో ఒకడు ఒక బంగాళాదుంపను విసిరాడు, అది నా చేయి మీద పడింది; నేను వారి వైపు తిరగగానే, కొందరు సిగ్గుపడ్డారు.
స్కూన్ మరియు హోలీరూడ్లో వెస్లీ, సోమవారం, 2.--నేను అబెర్డీన్ నుండి ఉదయాన్నే బయలుదేరి, మధ్యాహ్నం సుమారుగా బ్రెచిన్లో ప్రసంగించాను. ప్రసంగం తర్వాత, ప్రొవోస్ట్ నన్ను కలవాలని కోరి, ఇలా అన్నారు, "అయ్యా, నా కొడుకుకి చిన్నప్పటి నుండి మూర్ఛ వ్యాధి ఉంది; డాక్టర్ ఓగిల్వీ అతనికి చాలాసార్లు మందులు సూచించారు, చివరికి ఆయన ఇక ఏమీ చేయలేనని చెప్పారు. గత సోమవారం మిస్టర్ బ్లెయిర్ను మీతో మాట్లాడమని కోరాను. మంగళవారం ఉదయం నా కొడుకు తన తల్లితో, తన మూర్ఛలు తగ్గిపోయి, తాను పూర్తిగా బాగున్నట్లు కల కన్నానని చెప్పాడు. ఆ తర్వాత వెంటనే మీరు సలహా ఇచ్చిన చుక్కల మందు అతనికి ఇచ్చాను; అతను ఇప్పుడు పూర్తిగా బాగున్నాడు, అప్పటి నుండి ఒక్క మూర్ఛ కూడా రాలేదు."
గురువారం, 5.--మేము టే నదికి, పర్వతాలకు మధ్య ఉన్న, పదిహేను లేదా పదహారు మైళ్ళ పొడవున జనసాంద్రత అధికంగా ఉండే ఆహ్లాదకరమైన, ఫలవంతమైన మైదానమైన కార్స్ ఆఫ్ గౌరీ గుండా పెర్త్కు ప్రయాణించాము. మధ్యాహ్నం మేము స్కూన్లోని రాజభవనానికి నడిచి వెళ్ళాము. అది ఒక పెద్ద పాత ఇల్లు, చూడటానికి చాలా ఆహ్లాదకరంగా ఉన్నా, వేగంగా శిథిలావస్థకు చేరుకుంటోంది. అయినప్పటికీ, రాణిగారి, రాజుగారి గదులు అని పిలిచే చోట కొన్ని మంచి చిత్రాలు, కొన్ని చక్కటి వస్త్రచిత్రాలు మిగిలి ఉన్నాయి. ఇంకా ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, (ఒకప్పుడు) రాజరిక నివాసంగా ఉన్న గదిలో ఒక మంచం, కొన్ని తెరలు ఉన్నాయి. వాటిని పాపం రాణి మేరీ, లోక్లెవిన్ కోటలో ఖైదు చేయబడినప్పుడు స్వయంగా తయారుచేశారు. నేను ఇప్పటివరకు చూసిన వాటిలో ఇది అత్యుత్తమమైన సూదిపని, ఇది ఆమె అద్భుతమైన నైపుణ్యాన్ని, అలుపెరుగని కృషిని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
శనివారం, 14.--నేను మరోసారి హోలీరూడ్ హౌస్ గుండా నడిచాను, అది ఒక గొప్ప భవన సముదాయం; కానీ దానిలో చాలా భాగం పట్టించుకోకుండా వదిలేయబడింది, అందువల్ల (స్కోన్లోని రాజభవనం వలె) వేగంగా శిథిలావస్థకు చేరుకుంటోంది. గోడలపై వేసే చిత్రపటాలు మురికిగా, బాగా రంగు వెలిసిపోయి ఉన్నాయి; చక్కని పైకప్పులు కూలిపోతున్నాయి; గ్యాలరీలోని చాలా చిత్రాలు చిరిగిపోయాయి లేదా మధ్యలో కోయబడ్డాయి. ఇది మంచి జనరల్ హాలీ సైనికుల పని (జనరల్ లాగే మనుషులు!), వారు ఫాల్కిర్క్లో స్కాట్ల నుండి పారిపోయిన తర్వాత, నిరపాయమైన ప్రచారకులపై ప్రతీకారం తీర్చుకున్నారు. ఆదివారం, 15.--ఉదయం ఎనిమిది గంటలకు నేను హైస్కూల్ ఆవరణలో ప్రసంగించాను, మరియు విన్నవారిలో చాలామంది హృదయవిదారకంగా కదిలిపోయారని నేను నమ్ముతున్నాను. పన్నెండు నుండి ఒంటి గంట మధ్య కాజిల్ హిల్ మీద చాలా పెద్ద సమూహం సమావేశమైంది. నేను ఆ భయంకరమైన మాటలను ప్రారంభించి, నొక్కి చెబుతున్నప్పుడు నా స్వరం వారందరినీ ఆజ్ఞాపించిందని నేను నమ్ముతున్నాను, "చనిపోయినవారు, చిన్నవారైనా, పెద్దవారైనా, దేవుని ఎదుట నిలబడటం నేను చూశాను" [ప్రకటన 20:12]. సాయంత్రం మా ఇల్లు ధనవంతులు మరియు గౌరవనీయులతో సహా తగినంతగా నిండిపోయింది. రాబోయే ఉగ్రత నుండి పారిపోమని వీరికి ఎవరు హెచ్చరించారు? [మత్తయి 3:7]. ఓహ్, వారు చివరికి మేల్కొని "మృతులలో నుండి లేచుగాక!"
వెస్లీ పాత సహపాఠి, బుధవారం, జూన్ 1.—సాయంత్రం బర్నార్డ్ కాజిల్లో చాలా మంది సైనికులు హాజరై, మర్యాదగా ప్రవర్తించారు. పట్టణానికి అర మైలు దూరంలో ఉన్న ఒక పెద్దమనిషి, నా పాత సహపాఠి ఇంట్లో బస చేయడం నాకు చాలా సంతోషాన్నిచ్చింది. మనం చార్టర్హౌస్లో ఉన్నప్పటి నుండి జారిపోయిన ఈ యాభై, అరవై సంవత్సరాలు ఎంతటి కలలా ఉన్నాయో!
గురువారం, 2.--నేను వెస్ట్మోర్ల్యాండ్లోని బ్రౌ సమీపంలో ఉన్న ఒక రైతు ఇంట్లో మధ్యాహ్నం ప్రసంగించాను.
ఎండ బాగానే ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని నీడగల చెట్లు నన్ను, సభికులలో చాలామందిని కప్పివేశాయి.
వాటిలో ఒకదానిపై ఒక చిన్న పక్షి వాలి, కార్యక్రమం మొదలైనప్పటి నుండి ముగిసే వరకు విరామం లేకుండా పాడింది. చాలా మంది ప్రజలు దూరం నుండి వచ్చారు, కానీ వారిలో ఎవరూ తమ శ్రమకు విచారపడలేదని నేను నమ్ముతున్నాను.
శుక్రవారం, 3.--నిన్న కొండల్లో ఒకదానిపై నుండి పరుగెత్తుకుంటూ వస్తుండగా, నా తొడ బెణికింది.
ఈరోజు పరిస్థితి మరింత దారుణంగా ఉంది, కానీ నేను బర్నార్డ్ కాజిల్కు వెళ్తుండగా, దానిపై ఎండ తీవ్రంగా పడటంతో నేను పట్టణానికి చేరుకునేలోపే అది చాలా వరకు బాగుపడింది. సాయంత్రం కమాండింగ్ ఆఫీసర్ ఎలాంటి విన్యాసాలు ఉండకూడదని ఆదేశాలు ఇచ్చారు, తద్వారా డర్హామ్ మిలీషియా అంతా (ఎంత వైరుధ్యం!) ప్రసంగానికి స్వేచ్ఛగా హాజరుకావచ్చు. దానికి అనుగుణంగా, మా వద్ద సైనికులతో పాటు అధికారులు కూడా ఉన్న ఒక చిన్న సైన్యం ఏర్పడింది, మరియు అందరూ చక్కగా ప్రవర్తించారు. వారిలో చాలామంది ఉదయం ఐదు గంటలకే హాజరయ్యారు.
మంగళవారం, 7.--నేను నీటి మార్గం ద్వారా సౌత్ షీల్డ్స్కు వెళ్లి, మధ్యాహ్నం వినగలిగిన వారి కంటే ఎంతో ఎక్కువ మందికి ప్రసంగించాను. భోజనం తర్వాత, మేము అద్భుతమైన శిథిలాల రాశి అయిన టైన్మౌత్ కోటకు వెళ్ళాము.
గోడల లోపల చాలా పెద్ద చర్చి అవశేషాలు ఉన్నాయి, అది అత్యంత సుందరమైన పనితనంతో నిర్మించబడినట్లు కనిపిస్తుంది. రాళ్లను ఎంత బలమైన సిమెంటుతో కలిపారంటే, క్రామ్వెల్ ఫిరంగులు లేకపోయి ఉంటే, అవి వెయ్యి సంవత్సరాలు నిలిచి ఉండేవి.
వెస్లీ భార్య అనారోగ్యం వెస్లీ భార్య అనారోగ్యం ఆదివారం, ఆగష్టు 14.--నా భార్య పరిస్థితి విషమంగా ఉందని విని, నేను వెంటనే బగ్గీ తీసుకుని తెల్లవారుజామున ఒంటి గంటలోపే ఫౌండ్రీకి చేరుకున్నాను. జ్వరం తగ్గిపోయి, ప్రమాదం తొలగిపోయిందని తెలుసుకుని, సుమారు రెండు గంటలకు మళ్ళీ బయలుదేరి, మధ్యాహ్నానికి (అస్సలు అలసట లేకుండా) బ్రిస్టల్కు చేరుకున్నాను.
బుధవారం, సెప్టెంబర్ 7 (పెన్జాన్స్).--ఉదయపు ప్రసంగం తర్వాత, ఎంపిక చేయబడిన సంఘం సమావేశమైంది; విశ్వాసంతో, ప్రేమతో నిండిన ఇంతటి చురుకైన విశ్వాసుల సమూహాన్ని నేను ఈ కౌంటీలో ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడలేదు.
ఈ రోజు, మరియు ఆ తర్వాతి మూడు రోజులు, నేను వీలైనన్ని ఎక్కువ ప్రదేశాలలో బోధించాను. అయితే, వరుసగా ఎనిమిది రోజులు, అదీ ఎక్కువగా బహిరంగ ప్రదేశాలలో, రోజుకు మూడు లేదా నాలుగు సార్లు బోధించగలనో లేదో అని మొదట నాకు సందేహం కలిగింది. కానీ నా పని ఎంత బలంగా ఉందో నా బలం కూడా అంతే బలంగా ఉంది; మొదట్లో గానీ, చివరిలో గానీ నాకు ఏమాత్రం అలసట అనిపించలేదు.
ఆదివారం, 11.--సుమారు తొమ్మిది గంటలకు నేను సెయింట్ ఆగ్నెస్లో ప్రసంగించాను, మళ్ళీ ఒకటి నుండి రెండు గంటల మధ్య ప్రసంగించాను. మొదట నేను గ్వెన్నాప్లోని సహజమైన యాంఫీథియేటర్లో నా పాత స్థానంలో నిలబడ్డాను. చదునైన నేలపై ఏ మానవ స్వరం కూడా అంత మంది ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకోలేదని నేను అనుకుంటున్నాను; కానీ చుట్టూ ఉన్న ఎత్తైన ప్రదేశం నాకు ఎంతగానో అనుకూలించింది, దానివల్ల అందరూ స్పష్టంగా వినగలిగారని నేను నమ్ముతున్నాను.
సోమవారం, 12.--నేను మధ్యాహ్నం కాలిస్టిక్లో మరియు సాయంత్రం కెర్లీలో ప్రసంగించాను. ఆ సమయమంతా వర్షం కురుస్తూనే ఉంది; కానీ అది పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్న సభికుల దృష్టిని మళ్లించలేకపోయింది. మంగళవారం మధ్యాహ్నం,
13వ తేదీన, నేను ట్రూరోలోను, సాయంత్రం మెవాగిస్సేలోను ప్రసంగించాను. అది గంభీరమైన ఆనంద సమయం; అలాంటిది నేను తరచుగా చూడలేదు. నిశ్చయంగా దేవుని తలంపులు మన తలంపుల వలె ఉండవు! మెవాగిస్సేలో ఏదైనా మంచి చేయగలమా?
శుక్రవారం, 16.--నేను కుండపోత వర్షంలో పోల్పెర్రోకు ప్రయాణించాను. అక్కడ మేము బస చేయవలసిన గది పిల్చార్డ్లు, కాంగర్-ఈల్స్తో నిండి ఉండటంతో, ఆ సువాసన నాకు భరించలేనంత ఘాటుగా అనిపించింది; మా స్నేహితులలో ఒకరు తన ఇంట్లో బస చేయమని నన్ను ఆహ్వానించినప్పుడు నేను బాధపడలేదు. నేను ప్రసంగించడం ప్రారంభించిన కొద్దిసేపటికే కుండపోత వర్షం మొదలైంది; అయినా కార్యక్రమం మొత్తం ముగిసే వరకు ఒక్క చుక్క కూడా ఆగలేదు.
శనివారం, 17.--మేము క్రింబుల్ పాసేజ్ వద్దకు వచ్చేసరికి, మా పడవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి. తుఫాను చాలా తీవ్రంగా ఉండటం వల్ల ముందుకు వెళ్లడం అసాధ్యమని పడవ నడిపేవాళ్లు మాకు చెప్పారు; అయినప్పటికీ, చివరికి మేము వారిని ముందుకు సాగేలా ఒప్పించాము, మరియు మేము అవతలి ఒడ్డుకు చేరేంత వరకు మా పడవలోకి ఒక్క అల కూడా రాలేదు.
ఆదివారం, 18.--డాక్లోని మా గదిలో ఉదయపు భక్తులు చాలా వరకు సరిపోయారు.
ఒకటి రెండు గంటల మధ్య నేను ప్లైమౌత్లోని రేవులో ప్రసంగించడం మొదలుపెట్టాను. వర్షం పడుతున్నప్పటికీ, వినడానికి అసంఖ్యాకమైన ప్రజలు నిలబడి ఉన్నారు. కానీ ఒక వెర్రివాడు ఆగకుండా మాట్లాడుతూనే ఉన్నాడు, చివరికి నేను ప్రజలను కుడి, ఎడమ వైపులకు తలుపులు తెరవమని, అతని ముఖంలోకి నన్ను చూడనివ్వమని కోరాను. వాళ్ళు అలాగే చేశారు. అతను తన టోపీని తీసి నిశ్శబ్దంగా వెళ్ళిపోయాడు.
వెస్లీ మరియు సీపోర్ట్ టౌన్స్, బుధవారం, నవంబర్ 30.--నేను డోవర్కు వెళ్లి, ఒక భయంకరమైన తుఫాను ప్రారంభం కావడానికి కొద్దిసేపటి ముందు లోపలికి వచ్చాను. అది ప్రజలకు ఆటంకం కలిగించలేదు. ఇల్లు నిండిపోయిన తర్వాత చాలామంది వెళ్ళిపోవలసి వచ్చింది.
మేము వెళ్ళిన ప్రతిచోటా ఓడరేవు పట్టణాలన్నిటిలో వినాలనే ఎంతటి ఆకాంక్ష వెల్లివిరుస్తోంది! నిశ్చయంగా దేవుడు ఈ దేశాన్ని ముట్టడిస్తున్నాడు మరియు అన్ని ప్రవేశ ద్వారాల నుండి దానిపై దాడి చేస్తున్నాడు!