సాయంత్రం నేను మస్సెల్బరోలోనూ, మరుసటి రోజు ఎడిన్బర్గ్లోని కాల్టన్ హిల్లోనూ ప్రసంగించాను. అది సర్వసభ్య సమావేశ సమయం కావడంతో, చాలా మంది మంత్రులు అక్కడ ఉన్నారు. గాలి బలంగా, చురుకుగా వీయడంతో, కొందరు సున్నితమైన వారు చెల్లాచెదురయ్యారు. కానీ నేను నా ప్రసంగాన్ని ముగించే వరకు సభికులలో చాలామంది కదలలేదు.
ఆదివారం, 27.--ఏడు గంటలకు నేను నగరానికి అవతలి వైపున ఉన్న ఉన్నత పాఠశాల ఆవరణలో ప్రసంగించాను.
ఉదయం చాలా చల్లగా ఉంది. సాయంత్రం తుఫాను వచ్చింది. అయినప్పటికీ, కాల్టన్ కొండపై ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నందున, నేను అక్కడే ఒక పెద్ద సభ ముందు నా ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించాను. మొదట్లో గాలి కొంచెం ఇబ్బంది పెట్టింది, కానీ నేను త్వరలోనే దానిని మరచిపోయాను. గంటన్నర పాటు ప్రజలు కూడా దానిని మరచిపోయారు, ఆ సమయంలో నేను నా ఆత్మను పూర్తిగా వారికి అర్పించాను.
జనరల్ అసెంబ్లీలో వెస్లీ, సోమవారం, 28.--నేను సుమారు నూట యాభై మంది మంత్రులతో కూడిన జనరల్ అసెంబ్లీలో కొన్ని గంటలు గడిపాను. అక్కడ నేను 1) పన్నెండు లేదా పద్నాలుగేళ్ల వయసున్న కుర్రాళ్లతో సహా ఎవరినైనా లోపలికి అనుమతించడం; 2) ముఖ్య వక్తలు న్యాయవాదులు కావడం, ఒక పక్షంలో మాత్రమే ఆరుగురు లేదా ఏడుగురు ఉండటం చూసి ఆశ్చర్యపోయాను;
3) మొత్తం సమయాన్ని ఒకే ఒక్క ప్రశ్న తీసుకుంది, నేను వెళ్ళిపోయినప్పుడు, అది ఎప్పటిలాగే ఒక ముగింపుకు చాలా దూరంగా ఉన్నట్లు అనిపించింది, అదేమిటంటే, "మిస్టర్ లిండ్సేను కిల్మార్నాక్ పారిష్కు బదిలీ చేయాలా వద్దా?" దానికి అనుకూల వాదన, "అతనికి పెద్ద కుటుంబం ఉంది, మరియు ఈ పదవి అతని సొంత పదవి కంటే రెండింతలు మంచిది." దానికి వ్యతిరేక వాదన, "ప్రజలు అతని మాట వినకూడదని నిశ్చయించుకున్నారు మరియు అతను వస్తే చర్చిని విడిచి వెళ్ళిపోతారు." అలాంటప్పుడు, వారి చట్టం నిర్దేశించినట్లుగా, ఐదు గంటల సమయం తీసుకోకుండా, అసలు చర్చనీయాంశం "చర్చి యొక్క ఉన్నత ప్రయోజనం" అయి ఉంటే, ఆ చర్చ ఐదు నిమిషాల్లోనే ముగిసిపోయి ఉండేది.
సోమవారం మరియు మంగళవారం నేను సంఘ సభ్యులతో విడివిడిగా మాట్లాడాను. గురువారం, 31వ తేదీన--నేను డండీకి గుర్రంపై వెళ్ళి, ఆరు గంటల అరగంట తర్వాత, పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక పచ్చికబయలు పక్కన ప్రసంగించాను. పేద, ధనిక అనే తేడా లేకుండా అందరూ హాజరయ్యారు. నిజానికి, స్కాట్లాండ్లో భక్తులు దొరకరేమోనన్న భయం అరుదుగా ఉంటుంది. కానీ దురదృష్టం ఏమిటంటే, వారికి అన్నీ తెలుసు; కాబట్టి వారు ఏమీ నేర్చుకోరు.
ఇన్వర్నెస్లో, గురువారం, జూన్ 7.--నేను అబెర్డీన్ నుండి సుమారు పన్నెండు మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న సర్ ఆర్కిబాల్డ్ గ్రాంట్ ఇంటికి గుర్రంపై వెళ్ళాను. ఈ మూడేళ్ళలోనే ఆ మధ్య ప్రాంతం ఎంతగా అభివృద్ధి చెందిందో చూస్తే ఆశ్చర్యంగా ఉంది. నలువైపులా ఉన్న బీడు భూములు దున్ని, పెరుగుతున్న మొక్కజొన్న పంటతో నిండిపోయాయి. ముఖ్యంగా సర్ ఆర్కిబాల్డ్ ఇంటి దగ్గర ఉన్న భూమి అంతా, ఇంగ్లాండ్లోని చాలా భూముల వలె చక్కగా సాగు చేయబడింది. సుమారు ఏడు గంటలకు నేను ప్రసంగించాను. తక్కువ వ్యవధిలోనే ఏర్పాటు చేసినప్పటికీ, చర్చి చాలా వరకు నిండిపోయింది.
నిశ్చయంగా ఇది "వినడంలో త్వరపడే, మాట్లాడటంలో నిదానంగా ఉండే" జనం, కానీ "కోపానికి లోనుకాని" జనం కాదు.
ఆదివారం, 10.--సుమారు ఎనిమిది గంటలకు మేము ఇన్వర్నెస్కు చేరుకున్నాము. వర్షం కారణంగా నేను బయట ప్రసంగించలేకపోయాను; అనువైన స్థలం గురించి కూడా ఎటువంటి సమాచారం తెలియలేదు, అందువల్ల నా రాక వృధా అవుతుందేమోనని భయపడ్డాను; అన్ని దారులు మూసుకుపోయినట్లు అనిపించాయి. పది గంటలకు నేను చర్చికి వెళ్ళాను. ఆరాధన తరువాత,
మంత్రులలో ఒకరైన మిస్టర్ ఫ్రేజర్ మమ్మల్ని భోజనానికి, ఆ తర్వాత టీ తాగడానికి ఆహ్వానించారు. మేము టీ తాగుతుండగా, ఏ సమయంలో ప్రసంగించగలరని ఆయన నన్ను అడిగారు. నేను, "ఐదు గంటల అరగంటకు" అని చెప్పాను.
ప్రధాన చర్చి అతి తక్కువ సమయంలో నిండిపోయింది, మరియు ఇంతటి స్వేచ్ఛా స్ఫూర్తిని నేను అరుదుగా చూశాను. ఆ తర్వాత మరో మతగురువు మా సత్రానికి వచ్చి అత్యంత ఆత్మీయ ఆప్యాయతను చూపించారు.
ఈ ఒక్క రోజు కోసమైతే, వంద మైళ్ళు ప్రయాణించినందుకు నేను చింతించి ఉండేవాడిని కాదు.
సోమవారం, 11.--పట్టణానికి మూడు మైళ్ల దూరంలో నివసించే ఒక పెద్దమనిషి నన్ను తన ఇంటికి ఆహ్వానించారు. నేను వారి చర్చిని ఉపయోగించుకుంటే, వారి పారిష్ మంత్రి సంతోషిస్తారని ఆయన నాకు హామీ ఇచ్చారు; కానీ బుధవారం నేను అబెర్డీన్లో ఉండాల్సి ఉన్నందున, సమయం కుదరలేదు. నేను చేయగలిగిందల్లా ఇన్వర్నెస్లో మరోసారి ప్రసంగించడమే. నాకైతే చర్చి మునుపటి కంటే ఇప్పుడు నిండుగా ఉన్నట్లు అనిపించింది; మరియు ప్రార్థనల తర్వాత భక్తులందరి ప్రవర్తనలోని విశేషాన్ని నేను గమనించకుండా ఉండలేకపోయాను.
ప్రధాన వీధి పొడవునా మగవాడు, ఆడవాడు, పిల్లవాడు ఎవరూ ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు. నిజానికి, కనీసం వంద సంవత్సరాలుగా ఈ పట్టణంలో గ్రేట్ బ్రిటన్లోని చాలా కొద్ది మందికి మాత్రమే ఉండేంతటి భక్తిపరులైన మంత్రుల పరంపర కొనసాగిందనే విషయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ప్రజల గంభీరత అంత ఆశ్చర్యం కలిగించదు.
ఎడిన్బరో, గ్లాస్గో మరియు అబెర్డీన్ తర్వాత, స్కాట్లాండ్లో నేను చూసిన అతిపెద్ద పట్టణం ఇన్వెర్నెస్ అని నేను అనుకుంటున్నాను. ప్రధాన వీధులు విశాలంగా మరియు నిటారుగా ఉంటాయి; ఇళ్ళు చాలా వరకు పాతవి, కానీ మరీ అధ్వాన్నంగానూ లేవు, మరీ గొప్పగానూ లేవు. ఇది ఒక ఆహ్లాదకరమైన మరియు సారవంతమైన ప్రాంతంలో ఉంది, మరియు జీవితానికి, దైవభక్తికి అవసరమైనవన్నీ ఇక్కడ ఉన్నాయి. సాధారణంగా ప్రజలు చాలా చక్కగా ఇంగ్లీష్ మాట్లాడతారు మరియు స్నేహపూర్వకంగా, మర్యాదపూర్వకంగా ప్రవర్తిస్తారు.
సుమారు పదకొండు గంటలకు మేము గుర్రాలపై బయలుదేరాము. మేము నైర్న్లో భోజనం చేస్తుండగా, సత్రం యజమాని ఇలా అన్నాడు, "అయ్యా, పట్టణంలోని పెద్దమనుషులు మీరు శనివారం నాకు ఇచ్చిన చిన్న పుస్తకాన్ని చదివారు, మీరు దయచేసి వారికి ఒక ప్రసంగం ఇస్తే సంతోషిస్తారు." నేను అంగీకరించిన వెంటనే, గంట మోగింది, మరియు సంఘం త్వరగా చర్చిలోకి చేరుకుంది. ఓహ్, దక్షిణ బ్రిటన్కు, ఉత్తర బ్రిటన్కు మధ్య ఎంత తేడా ఉందో! ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరూ కనీసం దేవుని వాక్యాన్ని వినడానికి ఇష్టపడతారు, మరియు ఇతరుల ఆత్మలను రక్షించడానికి ప్రయత్నించే వారితో ఒక్క అమర్యాదకరమైన మాట కూడా మాట్లాడాలని ఎవరూ అనుకోరు.
మిస్టర్ గ్రాంట్ ఇంటికి వచ్చారో లేదో అని సందేహిస్తూ, మిస్టర్ కెర్షా ఫోరెస్ సమీపంలోని గ్రాంజ్ గ్రీన్ వద్దకు వెళ్ళగా, నేను గుర్రంపై ముందుకు వెళ్ళాను. మిస్టర్ గ్రాంట్ వెంటనే నన్ను వెనక్కి పిలిచారు. ఇంతకన్నా ఆహ్లాదకరమైన ప్రదేశాన్ని నేను చాలా అరుదుగా చూశాను. ఆ ఇల్లు ఒక పాత కోట, అది ఒక చిన్న కొండపై ఉంది, చుట్టూ నాలుగు వైపులా మనోహరమైన దృశ్యం కనిపిస్తుంది; మరియు ఆతిథ్యమిచ్చే యజమాని దానిని మరింత ఆహ్లాదకరంగా చేయడానికి ఏ లోటూ లేకుండా చూసుకున్నారు. వ్యవసాయంలోని ప్రతి విభాగంలోనూ ఎంతో గణనీయంగా ఉన్న తన అభివృద్ధి పనులన్నింటినీ ఆయన మాకు చూపించారు. ఆయన తోటలలో చాలా విషయాలు అబెర్డీన్, అవును, లేదా న్యూకాజిల్ కంటే కూడా చాలా ముందున్నాయి. మరి, యాష్ చెట్టులాగే సులభంగా పెంచగలిగే, మరియు దాని కలప మహోగని వలె చక్కటి ఎరుపు రంగులో ఉండే లాబర్నమ్ అనే చెట్టు బ్రిటన్లో ఉందని, ఒకే ఒక్క హైలాండ్ పెద్దమనిషి తప్ప మరెవరూ ఎలా కనుక్కోలేకపోయారు? ఆయన ఈ మధ్యనే ఈ కలపతో చేసిన కుర్చీలను మించిన మహోగని కలప ఏదైనా ఉంటుందని నేను సవాలు చేస్తున్నాను.
మంగళవారం, 12.--మేము ఆహ్లాదకరమైన, సారవంతమైన ముర్రే కౌంటీ గుండా ఎల్గిన్కు ప్రయాణించాము. ఎడిన్బర్గ్కు దాదాపు నూట యాభై మైళ్ల దూరంలో ఇలాంటి దేశం ఒకటి ఉందని నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ అనుమానించలేదు; గ్రేట్ బ్రిటన్లోని ఏ ప్రాంతం కన్నా ఈ దేశంలో సంవత్సరానికి సాధారణంగా ఆరు వారాలు ఎక్కువ సూర్యరశ్మి ఉంటుందని అంటారు.
ఎల్గిన్లో ఒక గొప్ప కేథడ్రల్ శిధిలాలు ఉన్నాయి; ఈ రాజ్యంలో నేను చూసిన వాటిలోకెల్లా అది అతి పెద్దది. అక్కడి నుండి మేము స్పీ నదికి గుర్రాలపై వెళ్ళాము; నేను చూసిన నదులలోకెల్లా రైన్ నది తర్వాత అత్యంత వేగవంతమైన నది అదే. నీరు మా గుర్రాల రొమ్ముల వరకు లేనప్పటికీ, అవి తమ కాళ్ళపై నిలబడటానికి చాలా కష్టపడ్డాయి. మేము కీత్లో భోజనం చేసి, నార వస్త్రాల తయారీ వల్ల ఎంతో అభివృద్ధి చెందిన స్ట్రాత్బోగీకి గుర్రాలపై ప్రయాణించాము.
ఫోచాబర్స్ నుండి స్ట్రాత్బోగీ వరకు ఉన్న ప్రాంతమంతటా చిన్న చిన్న ఇళ్లు అక్కడక్కడా చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి; మరియు లోయలే కాకుండా, పర్వతాలను కూడా అత్యంత శ్రద్ధతో అభివృద్ధి చేశారు. ఇంగ్లాండ్లోని చాలా పర్వతాల కంటే వీటిని మరింత ఆహ్లాదకరంగా మార్చడానికి, ఇంకా ఎక్కువ చెట్లు ఉంటే బాగుండును.
మా సత్రంలోని పదకొండు లేదా పన్నెండు మంది కుటుంబమంతా రాత్రిపూట మాతో కలిసి ప్రార్థనలో పాల్గొన్నారు. నిజానికి, మేము బస చేసిన ప్రతి సత్రంలోనూ వారు అలాగే చేసేవారు; ఎందుకంటే, ఇంగ్లాండ్ నుండి వారు దిగుమతి చేసుకున్న అన్ని పాపాలలో, స్కాట్లు, కనీసం సామాన్య ప్రజలైనా, పవిత్రమైన విషయాలను అపహాస్యం చేయడం ఇంకా నేర్చుకోలేదు.
బుధవారం, 13.--మేము సుమారు ఒంటి గంటకు అబెర్డీన్ చేరుకున్నాము. ఈ సాయంత్రం మరియు మరుసటి రోజు కూడా, ఆరు నుండి ఏడు గంటల మధ్య, నేను కొత్త ఇంటి నిర్మాణంలో ప్రసంగించాను మరియు అది నాకు ఎంతో ఓదార్పునిచ్చిన సమయంగా భావించాను. శుక్రవారం, 15. మేము ఉదయాన్నే బయలుదేరి, పడవ బయలుదేరుతున్న సమయంలోనే డండీకి చేరుకున్నాము.
మేము అవతలి వైపున ఉన్న ఇంట్లో బస చేయాలని అనుకున్నాము, కానీ మాకు తినడానికి ఏమీ దొరకలేదు, తాగడానికి ఏమీ దొరకలేదు, మంచి మాటలు కూడా లభించలేదు; అందువల్ల మేము కుపర్కు ప్రయాణం కొనసాగించవలసి వచ్చింది. దాదాపు తొంభై మైళ్ళు ప్రయాణించిన తరువాత,
ప్రసంగము మరియు సంఘమును క్రమపరచుట: నాకు ఏమాత్రము అలసట కలగలేదు, మా గుర్రములును గాయములును కాలేదు. ఓ ప్రభూ, నీవు మనుష్యులను పశువులను రక్షించువాడవు!
వెస్లీ మరియు ఒక స్కాచ్ కమ్యూనియన్ శనివారం, 16.--కింగ్హార్న్లో మాకు ఒక అనుకూలమైన సమయం దొరికింది, మరియు సాయంత్రం నేను కాల్టన్ కొండపై చాలా పెద్ద సంఘానికి ప్రసంగించాను; కానీ ఆదివారం ఉదయం ఏడు గంటలకు హైస్కూల్ ఆవరణలో అంతకంటే పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు సమావేశమయ్యారు. తరువాత ప్రభువు విందును పశ్చిమ చర్చిలో నిర్వహించబోతున్నారని తెలియగానే, ఏమి చేయాలో నాకు తోచలేదు; కానీ చివరికి, ఆ నిర్వహణ పద్ధతి నాకు నచ్చకపోయినప్పటికీ, ఆ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవడమే ఉత్తమమని నేను నిర్ణయించుకున్నాను. మామూలు ఉదయపు ఆరాధన తర్వాత, పరిచారకుడు అనేక రకాల పాపుల పేర్లను ఏకరువు పెట్టి, వారిని సమీపించవద్దని నిషేధించాడు. ఒక నడవకు ఇరువైపులా రెండు పొడవైన బల్లలను ఉంచి, వాటిపై బల్లగుడ్డలను కప్పారు.
వారికి ఇరువైపులా ప్రజల కోసం ఒక బల్ల ఉంచబడింది. ఒక్కో బల్లపై ముప్పై ఐదు మంది చొప్పున కూర్చోవచ్చు.
ముగ్గురు పరిచారకులు ఒక అడ్డబల్ల వెనుక పైభాగంలో కూర్చున్నారు; వారిలో ఒకరు మన ప్రభువు మాటలతో ముగించే ఒక సుదీర్ఘమైన ఉపదేశం చేశారు; ఆ తర్వాత, రొట్టెను విరిచి, తన ఇరువైపులా కూర్చున్న వారికి ఇచ్చారు. అప్పుడు నాలుగు బల్లలలో ప్రతిదానిలో మొదట కూర్చున్న వ్యక్తికి ఒక రొట్టె ముక్క ఇవ్వబడింది. అతను ఒక చిన్న ముక్కను విరిచి, ఆ రొట్టెను తర్వాతి వ్యక్తికి ఇచ్చాడు; అలా అది కొనసాగింది, అవసరమైనప్పుడు పరిచారకులు మరింత ఇచ్చారు. అప్పుడు ప్రతి బల్లపై మొదట ఉన్న వ్యక్తికి ఒక గిన్నె ఇవ్వబడింది, ఆ విధంగా ఒకరి నుండి మరొకరికి ఇవ్వబడింది. వారు స్వీకరిస్తున్నంత సేపు పరిచారకుడు తన ఉపదేశాన్ని కొనసాగించాడు; ఆ తర్వాత, కొత్త వ్యక్తులు బల్లల వద్ద కూర్చుంటుండగా ఇరవై రెండవ కీర్తనలోని నాలుగు వచనాలు పాడబడ్డాయి. అప్పుడు రెండవ పరిచారకుడు ప్రార్థన చేసి, ప్రతిష్ఠించి, ఉపదేశం చేశాడు. ఈ ఆరాధన సాధారణంగా సాయంత్రం ఐదు గంటల వరకు కొనసాగుతుందని నాకు తెలియజేయబడింది. చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ యొక్క ఆరాధన ఎంత సరళంగా, అలాగే ఎంత గంభీరంగా ఉంటుంది!
కొండ మీద సాయంకాలపు సమావేశం నేను రాజ్యంలో చూసినవాటిలోకెల్లా అతి పెద్దది, మరియు అత్యంత తీవ్రంగా ప్రభావితమైనది. చాలామంది కన్నీరు కార్చారు; ఇంకా చాలామంది హృదయవిదారకంగా గాయపడ్డారు. నిశ్చయంగా ఈ సమయం త్వరగా మరచిపోబడదు. ఇది నిత్యత్వపు చరిత్ర పుటలలో నమోదు కాదా?
వెస్లీ ఇష్టాలు మరియు అయిష్టాలు సోమవారం, జూలై 2.--దివాలా తీసినట్లు రుజువైన మన ఇద్దరు సోదరులకు నేను న్యాయమైన విచారణ జరిపాను.
అది వారి తప్పు కాదని స్పష్టంగా తెలిస్తే తప్ప, అటువంటి వారిని మనం మన సమాజం నుండి వెంటనే బహిష్కరిస్తాము. వారిద్దరూ బిల్ బ్రోకింగ్ అనే ఆ దుర్భరమైన వ్యాపారంలో పడేంత వరకు సుసంపన్నంగానే ఉన్నారు, అందులో ఏ మనిషి కూడా పూర్తిగా నాశనం కాకుండా ఎక్కువ కాలం నిలబడలేడు. ఈ విధంగా, తమ ఖాతాలలో తగినంత కచ్చితత్వం లేకపోవడంతో, వారు దానిని గ్రహించకుండానే వెనక్కి పారిపోయారు. అయినప్పటికీ, నేను--- ఆర్--- ఒక నిజాయితీపరుడని చాలా స్పష్టంగా ఉంది; ఇతరుల విషయంలో కూడా అదే నిజమని నేను ఆశిస్తున్నాను.
మంగళవారం, 3 (లీడ్స్).--నేను వివరించలేని ఒక విచిత్రమైన విషయం గురించి ఆలోచిస్తున్నాను. ఒక రాగాన్ని మొదటిసారి విన్నప్పుడు, దాన్ని పాడటం దాదాపు నేర్చుకునేంత వరకు నేను దాన్ని ఆస్వాదించలేను; మరియు నేను దాన్ని మరింత పరిపూర్ణంగా నేర్చుకునే కొద్దీ, క్రమంగా దానిపై నా ఆసక్తిని కోల్పోతాను. నేను కవిత్వంలో ఇలాంటిదే గమనిస్తాను; అవును, ఊహకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలలోనూ. నేను పద్యాలను మొదటిసారి విన్నప్పుడు అరుదుగా ఆస్వాదిస్తాను; వాటిని పదే పదే వినేంత వరకు, అవి నాకు ఎలాంటి ఆనందాన్ని ఇవ్వవు; మరియు అవి నాకు బాగా పరిచయమయ్యేంతగా మరికొన్ని సార్లు విన్నప్పుడు కూడా, అవి నాకు దాదాపు ఏమాత్రం ఆనందాన్ని ఇవ్వవు. అలాగే, మొదట నన్ను ఆకట్టుకోని ఒక ముఖం లేదా చిత్రం, నాకు దానితో మరింత పరిచయం పెరిగేకొద్దీ మరింత ఆహ్లాదకరంగా మారుతుంది; కానీ ఒక నిర్దిష్ట స్థాయి వరకు మాత్రమే: ఎందుకంటే నాకు దానితో మరీ ఎక్కువ పరిచయం ఏర్పడినప్పుడు, అది ఇకపై ఆహ్లాదకరంగా ఉండదు. ఓహ్, మనం మనతో పాటు తీసుకువెళ్లే యంత్రాన్ని కూడా ఎంత అసంపూర్ణంగా అర్థం చేసుకుంటాము!
గురువారం, 5.--లీడ్స్లో మన సహోదరులు శాంతి, ప్రేమలతో ఐక్యంగా ఉండటాన్ని చూసి నేను ఓదార్పు పొందాను. సుమారు ఒంటి గంటకు నేను వేక్ఫీల్డ్లోని ఒక పచ్చికబయలులో ప్రసంగించాను. మొదట్లో ఎండ ఇబ్బందిగా ఉన్నా, కొన్ని నిమిషాలకే మేఘాలు అడ్డురావడంతో ఆ ఇబ్బంది తొలగిపోయింది. ఇంతకుముందెన్నడూ ఇక్కడ చూడనంత పెద్ద సమూహమే కాకుండా, చాలా శ్రద్ధగా వినే భక్తులు కూడా మాకు ఎదురయ్యారు. నిజానికి, ఒక పెద్దమనిషి లాంటి వ్యక్తి ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా నడుచుకుంటూ వెళ్తుండగా నేను గట్టిగా మాట్లాడాను. "కాలియో ఈ విషయాల గురించి ఏమాత్రం పట్టించుకోడా? కానీ నీ తలపై దేవుని ఉగ్రత, నీ వీపుపై దేవుని శాపం ఉండగా ఎక్కడికి వెళ్తావు?" అతను ఉన్నచోటే ఆగి, నిశ్చలంగా నిలబడి, ప్రసంగం ముగిసే వరకు ముందుకు వెళ్ళలేదు.
శనివారం, 14.--సాయంత్రం నేను లివర్పూల్లో ప్రసంగించాను; మరియు మరుసటి రోజు, ఆదివారం, 15న, సభ నిండిపోయింది. చాలా మంది ధనవంతులు మరియు ప్రముఖులు అక్కడ ఉన్నారు మరియు మర్యాదగా ప్రవర్తించారు. నిజానికి, ఇంగ్లాండ్లోని చాలా ఓడరేవుల కంటే లివర్పూల్లోనే నేను ఎల్లప్పుడూ ఎక్కువ మర్యాదను మరియు మానవత్వాన్ని గమనించాను.
'నేను అందంగా నవ్వుతాను' అని ఆమె అనుకుంది.
"నేను అందంగా నవ్వుతాను" అని ఆమె అనుకుంది.
సోమవారం, 16.--సాయంత్రం, వీలైతే, ముందు రాత్రి కన్నా ఇల్లంతా మరింత నిండిపోయింది. నేను 'అత్యవసరమైన ఒకే ఒక విషయం' గురించి ప్రసంగించాను; మరియు ధనికులు కూడా పేదలంత గంభీరంగా ప్రవర్తించారు. ఒక యువతి మాత్రమే (నేను విన్నదాని ప్రకారం) ఎక్కువగా నవ్వింది. పాపం! నిస్సందేహంగా ఆమె, "నేను అందంగా నవ్వుతున్నాను" అని అనుకుని ఉంటుంది.
శుక్రవారం, 20.--మధ్యాహ్నం, నేను గతసారి ఇక్కడికి వచ్చినప్పుడు చేసినట్లే కాంగిల్టన్లో మేము అదే వంతు పనిచేశాము. ఇంట్లో ఎంతమంది స్త్రీలు పడతారో అంతమందిని లోపలికి ఎక్కించి, నేను కిటికీలో నిలబడ్డాను. మిగిలిన వారు, మగవారితో కలిసి, కింద పచ్చికబయలులో నిలబడ్డారు; పట్టణవాసులలో చాలామంది చాలా ఉద్రేకంగా ఉన్నారు.
నేను న్యూకాజిల్ నుండి వచ్చినప్పటి నుండి ఇంతటి విశాల హృదయాన్ని చూడలేదు. ఆ మృగాలు చాలాసేపు ప్రతిఘటించాయి, కానీ చివరికి ఓడిపోయాయి, వాటిలో ఐదు లేదా ఆరు మాత్రమే మిగిలాయి. నిశ్చయంగా, మనిషి ఎక్కువ కాలం పైచేయి సాధించడు; దేవుడే విజయాన్ని పొందుతాడు.
నేను బర్స్లెమ్లో ప్రసంగించడం మొదలుపెట్టే వరకు, సాయంత్రం ఏడు గంటల వరకు రోజంతా వర్షం కురిసింది. కాంగిల్టన్లోని ఉన్నత వర్గం (అలా పిలవబడే) వారి కంటే ఇక్కడి పేద కుమ్మరులు కూడా ఎక్కువ నాగరికత గలవారు.
కొందరు టోపీలు పెట్టుకొని నిలబడ్డారు; కానీ ఎవరూ ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు, కనీసం చిన్న ఆటంకం కలిగించడానికి కూడా ముందుకు రాలేదు.
21వ తేదీ, శనివారం-- వోల్వర్హామ్టన్ సమీపంలోని బిల్బ్రూక్కు గుర్రాలపై వెళ్ళి, రెండు మూడు గంటల మధ్య ప్రసంగించాను. అక్కడి నుండి మేము చెట్లు, కొండలతో చుట్టుముట్టబడిన, అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన గ్రామమైన మేడ్లీకి వెళ్ళాము. తనను తాను త్యజించుకుని, తన శిలువను మోసి, "సంపూర్ణ క్రైస్తవునిగా" ఉండాలని నిశ్చయించుకున్న, ఆనాటి సంప్రదాయానికి చెందిన ఒక మెథడిస్టుతో మరోసారి మాట్లాడటం నాకు గొప్ప సాంత్వన కలిగించింది.
ఆదివారం, 22.--పది గంటలకు మిస్టర్ ఫ్లెచర్ ప్రార్థనలు చదివారు, మరియు నేను సువార్తలోని ఈ మాటల మీద ప్రసంగించాను, "నేనే మంచి కాపరిని: మంచి కాపరి గొర్రెల కొరకు తన ప్రాణమును అర్పించును."
[John 10:11]. సంఘం మొత్తం చర్చిలో పట్టడానికి ఏమాత్రం సరిపోలేదు; కానీ ప్రసంగ వేదిక దగ్గర ఉన్న కిటికీని తీసివేయడంతో, లోపలికి రాలేకపోయిన వారు చర్చి ఆవరణలో నిలబడ్డారు, మరియు అందరూ వినగలిగారని నేను నమ్ముతున్నాను. ఉదయం కంటే మధ్యాహ్నం పూట సంఘానికి వచ్చే వారి సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉండేదని వారు చెప్పారు; కానీ సంఖ్యలో గానీ, గంభీరతలో గానీ నాకు కనీస తేడా కూడా కనిపించలేదు.
సువార్త వాక్యము కొరకు తీరని ఆకలి దప్పికలతో ఇంటి చుట్టూ తిరిగే వివిధ సమూహాలతో కలిసి ప్రార్థించడంలో, మధ్యమధ్యలో నాకు తగినంత పని దొరికింది.
అలసిపోయిన రోజు, బుధవారం, 25.--నేను నాలుగు గంటల తర్వాత కొద్దిసేపటికి గుర్రం ఎక్కి, సుమారు రెండు గంటలకు, ష్రూస్బరీ నుండి రెండు లేదా నలభై మూడు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న లానిడ్లోస్లోని సంతలో ప్రసంగించాను. మూడు గంటలకు మేము కొండల గుండా ఫౌంటెన్హెడ్ వైపు ముందుకు ప్రయాణించాము. నేను అక్కడ బస చేయాలనుకున్నాను; కానీ మిస్టర్ బి-- అస్సలు ఇష్టపడకపోవడంతో, మేము సుమారు ఏడు గంటలకు మళ్ళీ గుర్రాలపై బయలుదేరాము. ఒక గంట ప్రయాణించిన తర్వాత, బయలుదేరమని తప్పుగా మార్గనిర్దేశం చేయబడటం వల్ల మేము పూర్తిగా దారి తప్పిపోయామని కనుగొన్నాము. అప్పుడు మమ్మల్ని కొన్ని మైదానాల మీదుగా వెళ్ళమని చెప్పారు; కానీ మా దారి త్వరలోనే ఒక చిత్తడి నేల అంచున ముగిసింది. ఏదేమైనా, మేము ఒక చిన్న ఇంటికి చేరుకున్నాము, అక్కడ ఒక నిజాయితీపరుడు వెంటనే తన గుర్రం ఎక్కి, కొండ దిగువకు మా కంటే ముందు వేగంగా పరుగెత్తి, మమ్మల్ని ఒక రహదారిలోకి తీసుకువచ్చాడు, అది నేరుగా రోస్ ఫెయిర్కు దారి తీస్తుందని అతను చెప్పాడు.
మేము ముందుకు వెళ్తుండగా, మరొకరు మమ్మల్ని కలిసి, "కాదు; ఇది అబెరిస్ట్విత్కు వెళ్లే దారి. మీరు రోస్ ఫెయిర్కు వెళ్లాలనుకుంటే, వెనక్కి తిరిగి ఆ అవతలి వంతెన వైపు వెళ్ళాలి," అని చెప్పారు. అప్పుడు వంతెన దగ్గర ఉన్న ఆ చిన్న ఇంటి యజమాని మమ్మల్ని తర్వాతి గ్రామానికి దారి చూపాడు. అక్కడ మేము మళ్ళీ అడిగాము (అప్పటికే తొమ్మిది దాటింది), కానీ మరోసారి అతను సరిగ్గా తప్పుడు దారి చూపాడు. కొండల మీద, రాళ్ళ గుండా, చిత్తడి నేలల గుండా, మరియు లోతైన కొండల మీదుగా ఒక గంట సేపు తిరిగిన తర్వాత, మేము ఎంతో కష్టపడి వంతెన దగ్గర ఉన్న ఆ చిన్న ఇంటికి తిరిగి వచ్చాము. అక్కడ విశ్రాంతి తీసుకోవాలనే ఆలోచన వ్యర్థం, ఎందుకంటే అది తాగి అరుస్తున్న గని కార్మికులతో నిండి ఉంది; అంతేకాకుండా, ఆ ఇంట్లో ఒకే ఒక మంచం ఉంది, మరియు తినడానికి గడ్డి గానీ, ఎండుగడ్డి గానీ, ధాన్యం గానీ దొరకలేదు. అందువల్ల, రోస్ ఫెయిర్ వరకు మాతో పాటు నడవడానికి వారిలో ఒకరిని మేము నియమించుకున్నాము. అతను దారుణంగా తాగి ఉన్నాడు, కానీ ఒక గలగల పారే వాగులో పూర్తిగా పడిపోవడంతో అతనికి కాస్త స్పృహ వచ్చింది. పదకొండు, పన్నెండు గంటల మధ్య మేము సత్రానికి చేరుకున్నాము; కానీ ఇక్కడ కూడా మాకు ఎండుగడ్డి దొరకలేదు.
మేము పడుకుని ఉన్నప్పుడు, ఆ మంచి గుర్రపుశాల యజమాని, గని కార్మికుడు మా జంతువుల మీద ఎక్కడం మంచిదని అనుకున్నారు.
మేము నిద్రలేచిన కొద్దిసేపటికే వాళ్ళు వాటిని కొట్టంలోకి తోలారని నేను అనుకుంటున్నాను. కానీ ఆ కంచర గాడిదకు చాలా చోట్ల గాయాలయ్యాయి, మరియు నా ఆడ గుర్రానికి వీపు మీద రెండు అంగుళాల లోతు గాయం నుండి పందిలా రక్తం కారుతోంది. ఆ గాయం ఏదో పదునైన కొడవలితో కొట్టినట్లు అనిపించింది. ఏమి చేయాలో మాకు అంతుబట్టలేదు, కానీ మిస్టర్ నథానియల్ విలియమ్స్ అనే వ్యక్తికి రాయాల్సిన ఉత్తరం నా దగ్గర ఉందని నాకు గుర్తొచ్చింది. విచారించగా, అతను కేవలం ఒక మైలు దూరంలోనే నివసిస్తున్నాడని తెలిసింది. మేము నడుచుకుంటూ అక్కడికి వెళ్ళగా, అక్కడ 'నిజమైన ఇశ్రాయేలీయుడు' కనిపించాడు. అతను మనిషిని, జంతువును కూడా సంతోషంగా స్వీకరించాడు.
నేను కొద్దిగా విశ్రాంతి తీసుకున్న తర్వాత, మిస్టర్ డబ్ల్యూ తన పొరుగువారిలో కొందరికి ఒక ఉపదేశం ఇవ్వమని నన్ను కోరారు. అంతకుముందు ఈ విషయాలేవీ పట్టించుకోని ఆయన సొంత కుటుంబ సభ్యులలో ఒకరు ఆ ఉపదేశానికి మరెంతో ప్రభావితులయ్యారు. భోజనం తర్వాత ఆయన మాతో పాటు ఒక సేవకుడిని ట్రెగారన్కు పంపారు, అక్కడి నుండి లాంపేటర్కు మాకు సులభమైన రహదారి ఉంది.
శుక్రవారం, 27.--మేము ఒక అందమైన లోయ గుండా, ఆహ్లాదకరమైన మరియు ఫలవంతమైన కొండల మీదుగా కార్మార్తెన్కు ప్రయాణించాము. అక్కడ, కొద్దిసేపు భోజనం చేశాక, మేము పెంబ్రోక్కు వెళ్ళాము మరియు నేను ఊహించిన దానికంటే ముందే అక్కడికి చేరుకున్నాము; అందువల్ల, ష్రూస్బరీ నుండి రోస్ ఫెయిర్ వరకు చేసిన ప్రయాణం నుండి పూర్తిగా కోలుకోనందున ఆ రాత్రి నేను విశ్రాంతి తీసుకున్నాను.
ఆదివారం, 29.--సెయింట్ మేరీస్ చర్చి పాస్టర్ గారు, నేను వారి చర్చిలో ప్రసంగించాలని చాలా కోరుకుంటున్నట్లు నాకు కబురు పంపారు; కానీ, ప్రార్థన ప్రారంభం కాకముందే, మేయర్ దానిని నిషేధించడానికి కబురు పంపారు; అందువల్ల ఆయనే స్వయంగా చాలా ఉపయోగకరమైన ప్రసంగం చేశారు. మేయర్ ప్రవర్తన చాలా మంది ఉన్నత వర్గాల వారికి ఎంతగానో అసహ్యం కలిగించింది, దానితో వారు తమకు వీలైన చోట వినాలని నిశ్చయించుకున్నారు; మరియు తదనుసారం సాయంత్రం వేళలో నలుమూలల నుండి గుంపులు గుంపులుగా తరలివచ్చారు.
అలసిపోయే రోజు పట్టణంలోని కొన్ని భాగాలు. బహుశా చర్చిలో నా ప్రసంగం కంటే ఈ శిలువను మోయడం వారికి ఎక్కువ ప్రయోజనం చేకూర్చవచ్చు.
గుర్రపు స్వారీలో ఏడు గంటలు, సోమవారం, 30.--నేను హేవర్ఫోర్డ్వెస్ట్కు గుర్రంపై వెళ్ళాను; కానీ ఎటువంటి సమాచారం ఇవ్వలేదు, పట్టణంలో నా రాక గురించి ఎవరికీ తెలియదు. అయితే, కొద్దిసేపటి తర్వాత, నేను కోట వైపు నడిచి ఒక కీర్తన పాడటం ప్రారంభించాను. వెంటనే ప్రజలు నలుమూలల నుండి గుంపుగా పరుగెత్తుకొచ్చారు. కనీసం వారిలో కుతూహలమైనా ఉంది; మరియు వారిలో కొందరు, నేను సందేహించలేను, ఒక ఉన్నతమైన సూత్రం ద్వారా ప్రేరేపించబడ్డారు. ఇక్కడ ఉత్సాహవంతులైన, చురుకైన కార్మికులు ఉంటే, ఈ నేల మూలలో కూడా ఎంత గొప్ప పంట పండేదో! మేము కుండపోత వర్షంలో పెంబ్రోక్కు తిరిగి వచ్చాము.
మంగళవారం, 31.--మేము గ్లామోర్గాన్షైర్కు బయలుదేరి, లార్న్కు చేరుకోవడానికి సుమారు ఐదు గంటల పాటు నిటారుగా, రాళ్లతో నిండిన పర్వతాల మీదుగా ఎగుడుదిగుడుగా ప్రయాణించాము. అక్కడ ప్రయాణానికి సులభమైన మార్గం దొరకడంతో, మేము లాన్స్టెఫాన్ ఫెర్రీ వైపు వెళ్ళాము. అక్కడ నీటిని చేరకముందే బురదలో కూరుకుపోయే ప్రమాదం మాకు ఎదురైంది. ఒకటి, రెండు గంటల మధ్య మేము కిడ్వెల్లీకి చేరుకున్నాము. అప్పటికి ఏడు గంటలకు పైగా గుర్రపు స్వారీ చేశాము. ఆ సమయంలో మనుషులకు, జంతువులకు కూడా మరింత సులభంగా కార్మార్తెన్ మీదుగా చుట్టూ ప్రయాణించి ఉండవచ్చు.
అందువల్ల, నేను ఈ పడవ ప్రయాణాలకు స్వస్తి చెప్పాను; ఎందుకంటే వాటిని దాటడం వల్ల మనకు సమయం ఆదా కాదు (మనకు ప్రయాణానికి అనుకూలమైన మార్గం ఉన్నప్పటికీ కూడా), పైగా పడిన ప్రయాస, ప్రమాదం, ఖర్చు అన్నీ స్పష్టమైన లాభాలే. ఒక్కసారి ఈ ప్రయోగం చేసిన సామాన్య జ్ఞానం ఉన్న ఏ మనిషైనా, పెంబ్రోక్ నుండి స్వాన్సీకి కార్మార్తెన్ మార్గం తప్ప మరే ఇతర మార్గంలోనైనా ఎందుకు ప్రయాణిస్తాడో నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
పెంబ్రోక్ నుండి స్వాన్సీకి ప్రయాణం. కిడ్వెల్లీలో ఒక నిజాయితీపరుడు ఆ ఇసుకలో ప్రయాణించడం కష్టమేమీ కాదని మాకు చెప్పాడు; దాంతో మేము ముందుకు సాగాము. పది నిమిషాల్లో, సాధారణంగా ఇతరులను ఆ ఇసుక మీదుగా నడిపించే ఒకతను మమ్మల్ని దాటి ముందుకు వచ్చాడు; అతను అలా చేయడం మంచిదే అయ్యింది, లేకపోతే, బహుశా మేము అందులో కూరుకుపోయి ఉండేవాళ్ళం. ఆ ఇసుక ప్రాంతం మొత్తం కనీసం పది మైళ్ళ పొడవు ఉంటుంది, దాని మధ్యలో అనేక చిత్తడి ఇసుక ప్రవాహాలు కలిసి ఉంటాయి. కానీ మా మార్గదర్శికి ఆ ఇసుక గురించి, అవతలి వైపు ఉన్న రహదారి గురించి పూర్తిగా తెలుసు. అతని సహాయంతో, ఐదు నుండి ఆరు గంటల మధ్య, మేము బాగా అలసిపోయి కోవర్లోని ఆక్స్విచ్కు చేరుకున్నాము.
సోమవారం ఉదయాన్నే అక్కడికి చేరుకోవాలని నేను ఆదివారం ఇద్దరిని పంపాను, అలాగే నా రాక గురించి దేశమంతటా తెలియజేశాను; కానీ వారు నాకంటే పావు గంట ముందే ఆక్స్విచ్కు చేరుకున్నారు. అందువల్ల ఆ పేద ప్రజలకు అసలు ఏ సమాచారమూ అందలేదు, మమ్మల్ని చేర్చుకోవడానికి కూడా ఎవరూ లేరు; బోధకుడు బస చేసే వ్యక్తి పట్టణానికి మూడు మైళ్ళ దూరంలో ఉండేవాడు. నేను వీధిలో కాసేపు ఉన్న తర్వాత (అక్కడ ఏ పబ్ లేదు), ఒక పేద స్త్రీ నాకు ఆశ్రయం ఇచ్చింది. అల్పాహారం తర్వాత ఏమీ తినకపోవడంతో, నేను తినడానికి లేదా తాగడానికి చాలా ఆత్రుతగా ఉన్నాను; కానీ ఆమె తన ఇంట్లో ఒక పెగ్ జిన్ తప్ప మరేమీ లేదని చెప్పింది. ఏదేమైనా, ఆ తర్వాత నేను వేరొక ఇంట్లో టీ సంపాదించుకుని చాలా సేదతీరాను. సుమారు ఏడు గంటలకు నేను ఒక చిన్న సమూహానికి బోధించాను, మళ్ళీ ఉదయాన్నే బోధించాను. వారందరూ శ్రద్ధగా విన్నారు, అందువల్ల ఈ కొద్దిమంది కోసం కూడా నా శ్రమకు నేను చింతించలేదు.
ఆదివారం, నవంబర్ 4.-- 'సొసైటీ ఫర్ ది రిఫార్మేషన్ ఆఫ్ మ్యానర్స్' వారి భారీ అప్పు విషయంలో సహాయం చేయాలని నేను నాయకులకు ప్రతిపాదించాను. వారిలో ఒకరు, "మనం ముందుగా మన అప్పు తీర్చుకోవద్దా?" అని అడిగారు. కొన్ని సంప్రదింపుల తర్వాత, ఆ ప్రయత్నం చేద్దామని అంగీకరించారు. ప్రధానంగా ఫౌండ్రీ మరియు ప్రార్థనా మందిరాల మరమ్మతుల వల్ల, అలాగే వాపింగ్ మరియు స్నోస్ఫీల్డ్స్లో భవన నిర్మాణం వల్ల లండన్లోని ఆ సొసైటీకి అయిన మొత్తం అప్పు సుమారు తొమ్మిది వందల పౌండ్లు. ఈ విషయాన్ని నేను సాయంత్రం సొసైటీ ముందు ఉంచి, వారందరూ ఈ పనిలో పాలుపంచుకోవాలని కోరాను. వారు ప్రస్తుత విరాళం ఇవ్వడం ద్వారా గానీ, లేదా జనవరి, ఫిబ్రవరి లేదా మార్చి మొదటి తేదీన తమకు తోచినంత చందాగా చెల్లించడం ద్వారా గానీ సహాయం చేయవచ్చు.
సోమవారం, 5 (లండన్).—ఈ వారం నాకు దొరికిన కొద్దిపాటి సమయంలో, నా జీవితం గురించిన నా ప్రస్తుత ఆలోచనలను రాసుకున్నాను. నిజానికి, గత ముప్పై ఏళ్లుగా నా ఆలోచనలు ఎలా ఉన్నాయో, ఇప్పుడు కూడా అలాగే ఉన్నాయి; నేను నా బైబిల్ను వదిలిపెట్టనంత వరకు అవి అలాగే ఉండి తీరాలి.
వెస్లీ సింహాలతో చేసిన ప్రయోగాలు వెస్లీ సింహాలతో చేసిన ప్రయోగాలు సోమవారం, డిసెంబర్ 31.--ఒక విచిత్రమైన ప్రయోగం చేయడం మంచిదని నేను అనుకున్నాను.