పదహారవ గ్రంథము

1. జలప్రళయము తరువాత నోవహు నుండి అబ్రాహాము వరకు దేవుని ప్రకారము జీవించిన కుటుంబములు కనబడునా

పరిశుద్ధ లేఖనము నుండి తెలుసుకొనుట కష్టము, జలప్రళయము తరువాత పరిశుద్ధ నగరము చిహ్నములు నిరంతరముగా ఉన్నాయా, లేక దైవభక్తి లేని కాలముల మధ్య అంతరాయమై, మనుష్యులలో ఒక్క సత్య దేవుని ఆరాధకుడును కనబడలేదా. ఎందుకనగా, తన భార్యతో, మూడు కుమారులతో, అంతే సంఖ్యలో కోడల్లతో కలిసి, ఓడలో జలప్రళయ నాశనము నుండి రక్షణ పొందిన నోవహు నుండి అబ్రాహాము వరకు, ప్రమాణిక గ్రంథములలో నోవహు తప్ప, ఎవ్వరి భక్తిని స్పష్ట దైవ సాక్ష్యముచే స్తుతించినది కనబడదు. నోవహు దీర్ఘకాలము తరువాత జరిగేదానిని చూచి, ముందుగా ఊహించి, తన ఇద్దరు కుమారులు షేమును యప్పెతును ప్రవచన ఆశీర్వాదముతో స్తుతించెను. అట్లే, తన మధ్య కుమారుడు — అనగా, మొదటి కంటె చిన్నవాడు, చివరి కంటె పెద్దవాడు — తనకు వ్యతిరేకముగా పాపము చేసినప్పుడు, అతడు తన వ్యక్తిగా కాక, తన కుమారుని — అనగా తన మనవడిని — శపించెను: "అయ్యా, కనాను శపించబడును; అతడు తన సహోదరులకు దాసుడగును."[221] కనాను హాము వలన పుట్టెను; హాము నిద్రిస్తున ఉన్న తన తండ్రి నగ్నతనము కప్పకుండా, వెలి చేసిను. అందువలన, అతడు తన ఇతర ఇద్దరు కుమారులను — పెద్దవాడిని, చిన్నవాడు — ఆశీర్వదించి, “షేము దేవునికి స్తోత్రము; కనాను అతనికి దాసుడగును. దేవుడు యప్పెతును ఆనందింపజేయును; అతడు షేము గృహములలో నివసించును”[222] అని చేర్చిను. అట్లే, నోవహు ఒక ద్రాక్షతోట నాటి, దాని అతి ఫలములతో మత్తులో పడి, నిద్రిస్తున నగ్నముగా ఉండి; ఆ సమయమున జరిగిన, వ్రాయబడిన ఇతర కార్యములు ఇప్పుడు ప్రవచనార్థములతో నిండి, రహస్యములలో ముద్దుగా ఉన్నవి.[223]

2. నోవహు కుమారులాలో ప్రవచనర్థముగ ముమ్దుగ సుచిమ్పబద్దినది ఏమి

అప్పుదు గుప్తముగ ఉన్న ఇవి ఇప్పుదు వచిన ఘతనల ద్వర సమ్యకముగ వేలియైనవి। ఏవరు ఇవి జగ్రత్తగ బుద్ధితో అలోచిమ్చి క్రీస్తులో నేరవేరబదినత్లు గుర్తిమ్చతదు? క్రీస్తు శరీరములో షేము నున్చి పుట్టదు; షేము అర్ధము పేయర పేత్తబదిన వదు। క్రీస్తు కమ్తే పేద్ద పేయర యేమి? ఇప్పుదు అ పేయర సుగన్ధము సర్వత్ర వ్యపిన్̄ది; ప్రవచనము కుద దనిని గితల పత లో పోసిన సుగన్ధము లో ద్రవముగ ఉపమిమ్పబదిన్ది।[224] యప్పెతు అర్ధము విస్తరము; సమ్ఘములో, అనగ క్రీస్తు గ్రుహామలో, జతుల విస్తరము నివసిస్తున్ది। నోవహు మధ్య కుమారుడు హామ, ఇతువు అతువు విభజిమ్చి మధ్యన్ నిలిచిన వదు, ఇస్రాయేలు ప్రథమ ఫలములో లేదు, జతుల పుర్నత్వములో లేదు; మత భేదుల వంశమును సుచిస్తదు। మత భేదుల వేరి తోతి సమ్ఘములో పరిక్షిమ్పబదిన వరు ప్రయోజనమునకు ఉపకరిన్చుతరు; అపోస్తులు అన్నత్లు, మత భేధములు ఉన్దవలేను, మి మధ్య పరిక్షిమ్పబదిన వరు ప్రకసిమ్పవలేను।[225] వేరే చోత, ఉపదేసమును గ్రహిమ్చిన కుమారుడు బుద్ధిమన్తుదగును, ముర్ఖ వనిని దాసు గ ఉపయోగిన్చును।[226] మత భేదుల ప్రశ్నల సమ్ఘమున విస్వసమును పరిక్షిమ్ప అవసరమును కలిగిన్చినవి। క్రీస్తువు అని పిలిచి బ్రతుకు వరు కుద మధ్యమ కుమారుడుని రుపకమ్; క్రీస్తు వేదన వరి వక్యములో ప్రకసిమ్పబదుతున్ది, వరి దురచరములో అపమనిమ్పబదుతున్ది।[227] అన్దువలన హామ తన కుమారుడుని, ఫలమిన్, సపేచదు; కనను అర్ధము వరి గతి, అనగ వరి క్రియ। షేము యప్పెతు, పరిచ్చేదనము అపరిచ్చేదనము, యూదులు యవనులు, కని నితిమన్తులు, తండ్రి నగ్నత్వమును తేలుసుకోని, బత్తే వేసి వేనక పేత్తి, వేనుక నున్చి ప్రవేసిన్చి మర్యదగ కప్పరు; మిరు క్రీస్తు వేదనను గౌరవిమ్పుచు, యూదుల అపరధమును ద్వేశిమ్పుచు। బత్తే సక్షత్కరమును, వేనక గతమును గుర్తు చేసే స్వరుపము। దురచరి సహోదర తన కుమారుడు ద్వర మన్చివరి దాసు గ కనపదుతదు; అపోస్తులు అన్నత్లు, క్రీస్తును ప్రకసిమ్పుచు వరు ఉన్నరు, కని క్రీస్తు ప్రకసిమ్పబదుతదు; దనిని నేను సంతోశిమ్పుచు।[228] క్రీస్తు ద్రక్ష తోత నతి, ఇస్రాయేలు ఇన్తి ద్రక్ష తోత; వేదన కప్పును తగుత అన్నత్లు, లేక ఇస్రాయేలు వంశమునిన్చి శరీరము స్వికరిన్చి వేదన అనుభవిన్చు।[229][230][231] మత్తులో పది వేదన అనుభవిన్చి నగ్న ముగ బలహీనత కనపదుతున్ది।[232] దేవుని బలహీనత మనుష్యుల కమ్తే బలవన్తమని, దేవుని ముర్ఖత్వమ్ జ్ఞనమునిన్చి గోప్పదని అపోస్తులు అన్నరు।[233] నగ్న ముగ ఇన్తి లో అన్న వ్రయతమ్ యేసు తన కుతుమ్బములో యూదుల ద్వర మరనమును సుచిస్తున్ది। దురచరులు బహ్యముగ మత్రమే వేదన ను ప్రకసిమ్పుచు; ఏర్పదే వరు లోపల మహ రహస్యమును గౌరవిమ్పుచు। హామ వేలియకి తండ్రి నగ్నత్వమును ప్రకసిమ్పదమ్, షేము యప్పెతు లోపల కప్పదమ్ సుచిస్తున్ది।

దురచరి సహోదర తన కుమారుడు ద్వర, ఫలమిన్, మన్చివరి దాసు గ కనపదుతదు; మన్చివరు దుర్జనులను సహనమును లేక జ్ఞనమును పోన్దుత ఉపయోగిన్చుచు। అపోస్తులు అన్నత్లు క్రీస్తును ప్రకసిమ్పుచు వరు ఉన్నరు, కని క్రీస్తు ప్రకసిమ్పబదుతదు; దనిని నేను సంతోశిమ్పుచు।[228] క్రీస్తు ద్రక్ష తోత నతి; వేదన తగుత అన్నత్లు, లేక ఇస్రాయేలు వంశమునిన్చి శరీరము స్వికరిన్చి వేదన అనుభవిన్చు।[229][230][231] మత్తులో పది నగ్న ముగ బలహీనత కనపదుతున్ది।[232] ఇన్తి లో అన్న వ్రయతమ్ యేసు తన కుతుమ్బములో యూదుల ద్వర మరనమును సుచిస్తున్ది। దురచరులు బహ్యముగ మత్రమే వేదన ను ప్రకసిమ్పుచు; ఏర్పదే వరు హ్రుదయములో రహస్యమును గౌరవిమ్పుచు। హామ వేలియకి ప్రకసిమ్పదమ్, షేము యప్పెతు లోపల కప్పదమ్ సుచిస్తున్ది।

పరిశుద్ధ గ్రన్థ రహస్యములను యథశక్తి పరిసోధిన్చుచున్నము। సర్వే సమమ్ నమ్మరు, కని ఇవి రహస్యములుగ లేకున్ద జరిగిన, లేఖ లేకున్ద వ్రయబద్దని సర్వే నిస్చయముగ నమ్ముచున్నరు; వతిని క్రీస్తు మరియు అయ్న సమ్ఘమైన దేవుని నగరమునకు మత్రమే గురిన్చి చేప్పవలి। నోవహు ఇద్దరు కుమారుల ఆశీర్వదము నున్చి మధ్యమ కుమారుడుని సపమ్ వరకు సహస్ర సమ్వత్సరములకు నితి పరయన దేవరధకుల పేరు లేదు అని నిస్చయమ్ చేయకుదదు; ప్రతి ఓక్కరిని చేప్పదమ్ కస్తమ్, ప్రవచన ద్రుశ్తి కన్తే చరిత్ర యథర్థత కనిపిస్తున్ది। పరిశుద్ధ గ్రన్థల రచయిత దేవుని ఆత్మ గతమును మరియు భవిశ్యత్తును వర్నిన్చదనికి ఉద్దేశిన్చిన; దేవుని నగరము గురిన్చి। ప్రతి వ్రయబదిన దనికి అర్ధమ్ లేదు; అర్ధమ్ లేని వతిని అర్ధమ్ ఉన్న వతికి జోదిన్చ బదిన్ది। క్రిశి పలు మత్రమే మన్ను చిల్చును; విన దరలు మత్రమే మేలోది — ఈ ప్రవచన చరిత్రలో కోన్ని విశయములు అర్ధమ్ లేని వతిని అర్ధమ్ ఉన్న వతికి జోదిన్చ బదినవి।

3. నోవహు మురు కుమారుల వంశవలి గురిన్చి

ఈ గ్రన్థములో రేన్దు నగరల సమయిక గమనమును చుపిన్చదనికి నోవహు కుమారుల వంశవలి వ్యఖ్యనమ్ అవసరమ్। గ్రన్థమ్ మోదలు కని కుమారుడు యప్పెతు: ఏనిమిది కుమారులు, పదిన మనవులు; మోత్తమ్ పదిన వంశవలి। మధ్యమ కుమారుడు హామ: నలుగు కుమారులు, ఐదు మనవులు, ఇద్దరు ప్రపౌత్ర కుమారులు; మోత్తమ్ పదకోను। కుశు నిమ్రోదు భుమిలో విరుదు, యేహోవ దేవుని ఏదురుగ విరుదు; ఆయ్న రజ్య మోదలు బబిలు, ఏరేకు, అక్కదు, కల్నే శినర్ దేసములో। అస్సురు శినర్ నున్చి వచ్చి నినేవే కత్తదు। మిస్రైమ్ కుమారులు జతులు; ఫిలిస్తియులు మిస్రైమ్ ఆరువేన నున్చి। కనను పదకోను కుమారులు; మోత్తమ్ హామ వంశములో బత్తీసి ఓకతి।

షేము వంశవలి: షేము హేబేరు సంతతి యోక్క తండ్రి, యప్పెతు పేద్ద సహోదరి, సంతతి కను।[235] షేము హేబేరును కనలేదు — ఐదవ తమదిలో; అర్ఫక్సదు, కైనను, సలహు, హేబేరు। హేబేరు మోదలు పేరు — హిబ్రులు। ఆరు కుమారులు, నలుగు మనవులు, హేబేరు ఐదవ తమదిలో; పేలేగు విభజన; బత్తీసి యీదవ షేము వంశవలి। మురు కుమారుల మోత్తమ్ బత్తీసి మూదు — యప్పెతు పదిన, హామ బత్తీసి ఓకతి, షేము యీదవ। బత్తీసి మూదు లేక బత్తీసి రేన్దు జతులు — వ్యక్తులు కాదు।

హామ కుమారుల మధ్య జతులు ప్రత్యేకముగ పేరు పేత్తబదిన। యప్పెతు ఏనిమిది కుమారులు — రేన్దు వారి సంతతి మత్రమే; హామ నలుగు — మూదు వారి సంతతి; షేము ఆరు — రేన్దు వారి సంతతి। మిగత వారు పేద్ద జతులు కాక జన్మిన్చిన జతులలో కలిసిపోయ్యరు।

4. భాషల విభిన్నత, బబిలు స్థపన

సమస్థ భుమి ఓక్క పేద, ఓక్క భాష। శినర్ సమతలమ్ లో వద్ది కత్తుకోన్ది, అకసముకు ఏతువన్తి గోపురమ్ కత్తుకోన్ది; పేరు చేయుకోన్ది। యేహోవ దిగి చుద; ఓక్క జతి, ఓక్క భాష; ఇవి మోదలు చేసినపుదు వారు కల్పిన్చిన దనికి ఏదురు లేదు। దిగి భాషల గుద్ది చేద్దమ్।[236] బబిలు గుద్ది — నిమ్రోదు స్థపకుదు। అకసముకు ఏతువన్తి గర్వమ్; వినముగ యేహోవ ఏదురుగ విరుదు। జిహ్వ లో గర్వమ్ సపేచబదిన్ది; జతులు భాషల ప్రకరమ్ విభజిమ్చబదినవి।

5. భాషల గుద్ది చేయదనికి దేవుడు దిగి రవతమ్ గురిన్చి

యేహోవ దిగి నగరము గోపురమ్ చుద — మనుష్య నగరము, దేవకుమారుల కాదు। దేవుడు సర్వత్ర ఉన్దిన; దిగి రవతమ్ భుమిలో అసధరన కర్యమ్। దిగి రవతమ్ దేవదుతుల ద్వర; దిగమ్ భాషల గుద్ది చేద్దమ్ — దుతుల తో కలిసి పని।[240]

6. దేవుడు దేవదుతుల తో మత్లదినది గ్రహిన్చ వలసిన్ది

మనమ్ మనుష్యిని చేద్దమ్ — త్రిత్వమ్; దేవుడు చేసదు — దేవులు కాదు। దిగమ్ భాషల గుద్ది చేద్దమ్ — దేవదుతుల; నిత్య సత్యము వయ్పు కల్యమ్।

వారు కల్పిన్చిన దనికి ఏదురు లేదు[242] — ప్రస్న రుపమ్; దిదో ఏమి జరగదు?

ఏమి జరగదు?[244] నోవహు మురు కుమారుల నున్చి బత్తీసి రేన్దు జతులు, బత్తీసి మూదు భాషలు; జతులు ఏక్కువ, భాషలు తక్కువ। అపరధేశాలలో కోన్ని జతులు ఓక్క భాష।

7. దుర ద్విపములు కుద అర్కములో రక్షిన్చబద్ద జన్తువులు నున్చి వచయ?

అర్కములో లేకున్ద నసిన్చిన జన్తువులు ద్విపములలో ఏల? తప్పదమ్ లేద మనుష్యుల తో తీసుకేల్లదమ్ లేద దేవదుతుల సహయమ్; లేక భుమి జన్తువులను కను[245] — అర్కములో ప్రతి జతి జతులు రక్షిన్చబదదనికి ముమ్దుగ సుచిమ్పు।

8. అదము లేక నోవహు వంశమ్ నున్చి కోన్ని విచిత్రమైన మనవ జతులు వచయ?

చరిత్రలో ఓక్కన్థి, వేనుకు ఏదములు, రేన్దు లిన్గములు, నాలిక లేకున్ద, కుబిత్ ప్రమనమ్, స్కిఓపోదేస్, తలము లేకున్ద కల్లు భుజములో — కుక్కల తలములు కలిగిన మనుజులు। నమ్మకపోవచు; కని యోక్క ప్రథమ పురుశునిన్చి ప్రతి మనుష్యి। హిప్పోదియర్రియ్తుస్ లో రేన్దు విరలు। ఉభయ లిన్గములు కలిగిన వరు; మ్రుత్యు తరువత కుద అదము సంతతి। కోన్ని జన్తువులను మనుష్యి అనోచు చరిత్రకరులు।

అదే వ్రయబదిన విశయములు వ్యక్తి విచిత్రమైన జననములకు కుద వర్తిమ్పవచ్చు। దేవుడు ప్రతి వస్తువును ఏక్కద ఏప్పుదు స్రుజిన్చ వలసిన్దో తేలుసుకున్తదు। హిప్పోదియర్రియ్తుస్ లో రేన్దు విరలు కలిగిన మనుష్యి; అలన్తి జతి ఉన్తే చరిత్రలో జోదిన్చ బదును। మ్రుత్యు తరువత కుద అదము వంశమునిన్చి వచిన వరు; క్రీస్తువు మమ్సము లో యూద వంశమును పోన్దుత, యూద ఆశీర్వదమ్ క్రీస్తు వేదన మరియు ఉదయమును సుచిస్తున్ది। ఈ కథలు నిజమైన కవచ్చు లేద అవి మనుష్యులు కావు; కని మనుష్యి అనే నిర్వచనమును పోన్దిన వరు అదము నున్చి వచరు।

9. అన్తిపోదేస్ నమ్మవచా?

అన్తిపోదేస్ నమ్మదనికి అధరము లేదు। భుమి గోలకరమైన కుద ఇతర పక్షమ్ నీరు లేద జనము లేదు। పరిశుద్ధ గ్రన్థమ్ తప్పు చేప్పదు। బత్తీసి రేన్దు జతులు బత్తీసి మూదు భాషలు లో దేవుని నగరము సోదరుగ — యప్పెతు షేము కుదల నివసిన్చును ఆశీర్వదము।

10. షేము వంశవలి — అబ్రాహాము వరకు దేవుని నగరము

కాబట్టి, జలప్రలయము తరువత దేవుని నగరమును ప్రదర్సిమ్పదనికి షేము నున్చి వమ్శవలిని కపదవలెను అవసరము ఉన్ది; జలప్రలయము మున్దు షేతు నున్చి వమ్శవలి చుపిన్బదినత్లు. అమ్దువల్లన దైవైక లెఖన ము భులోక నగరమును బాబెలు అనగ గమ్దరగోలము గ చుపిన తరువత పితమహుదైన షేమునకు తిరిగి వెల్లి, అతని నున్చి అబ్రాహాము వరకు వమ్శములను మల్లి సమహరిమ్చి, ప్రతి తమ్ ద్రి తన కుమరుని కనిన సమ్వత్సరమును, తను తరువత ఎన్త కలము బ్రతికిన ను కుద తెలిపును. నెను చెసిన వగ్ధనము నెరవెరు ను; హేబెరు కుమరుల గురిన్చి "ఒకదు పెరు పెలేగు; అతని దినములలో భుమి విభజిమ్పబది"[248] అని ఎమ్దుకు చెప్పబదెనో కనబదును. భుమి విభజన అమ్తె భశల విభజన కక మరెమి? అమ్దువల్లన ఇ విసయమునకు సమ్బన్ధము లెన షేము ఇతర కుమరులను వధిలి, అబ్రాహాము వరెక్కు వమ్శము సగి పోయ్యె వరిని మత్రమె లెక్కిమ్చు. జలప్రలయము మున్దు నోవహు నున్చి షేతు వరెక్కు లెక్కిమ్చినత్లు. "ఇవి షేము వమ్శములు. షేము వన్ద సమ్వత్సరముల వయస్సుగ జలప్రలయము తరువత రెమ్దవ సమ్వత్సరమున అర్ఫక్శదును కనెను; అర్ఫక్శదును కని తరువత షేము ఐదు వన్ద సమ్వత్సరములు బ్రతికి, కుమరులను కుతురులను కనెను." ఇత్లు మిగిలిన వరిని కుద లెక్కిమ్చి, అబ్రాహాము వరెక్కు సగి పోయ్యె వమ్శములో ప్రతి తమ్ ద్రి తన వరస్దిని కనిన సమ్వత్సరమును తెలిపును. అఅ పెర్లు పెత్తిన మనుశ్యులు మత్రమె ఉన్నరు అని భవిమ్చకుదదు; జనభ ఎల పెరిగిన్ది, షేము సమ్తతి నున్చి ఎన్త విస్తరమైన ప్రదెసములు, రజ్యములు ఎల జనముతో పుర్తి అవుతయో తెలియును. అస్సిరియ రజ్యము విసెశముగ — అక్కద నున్చి నినుసు చుత్తు దెసములను జితిన్చిన, అతి ప్రతిశ్థ కలిగిన, సమ్తతి కి వరమైన రజ్యము, అనెక సతబ్దలు నిలిచిన్ది, అతని వరస్దైనవనికి ప్రచురమైన కిన్తు ఘనముగ నిలిచిన సమ్రజ్యమ్ భుక్తగరముగ నిలిచిన్ది.

దిర్ఘత్వము వర్జిన్చుతకు, ఇ వమ్శములో ప్రతి వరు బ్రతిక సమ్వత్సరములు మత్రమె కకున్ద, వరు వరస్దిని కనిన సమ్వత్సరమును మత్రమె తెలిపుతము; జలప్రలయము నున్చి అబ్రాహాము వరకు సమ్వత్సరముల లెక్కిమ్పు, సమయమున అవసరమైన విసయములను సమ్క్శిప్తముగ స్పర్శిమ్చదనికి స్థలమును వదిలిపోవలి. జలప్రలయము తరువత రెమ్దవ సమ్వత్సరమున, షేము వన్ద సమ్వత్సరముల వయస్సుగ అర్ఫక్శదును కనెను; అర్ఫక్శదును 135 సమ్వత్సరముల వయస్సుగ కైనను కనెను; కైనను 130 సమ్వత్సరముల వయస్సుగ సలహు కనెను. సలహు కుద అదె వయస్సుగ ఎబెర్ను కనెను. ఎబెర్ 134 సమ్వత్సరములు బ్రతికి పెలేగును కనెను; పెలేగు దినములలో భుమి విభజిమ్పబది. పెలేగు 130 సమ్వత్సరములు బ్రతికి రెవును కనెను; రెవు 132 సమ్వత్సరములు బ్రతికి సెరుగును కనెను; సెరుగ్ 130 సమ్వత్సరములు బ్రతికి నహోరును కనెను; నహోరు 79 సమ్వత్సరములు బ్రతికి తెరహు కనెను; తెరహు 70 సమ్వత్సరములు బ్రతికి అబ్రామును కనెను; తరువత దేవుడు అతని పెరు అబ్రాహాముగ మర్చదు. జలప్రలయము నున్చి అబ్రాహాము వరకు 1072 సమ్వత్సరములు — వుల్గతె లో సప్తగిన్త సమ్దర్భములో; హెబ్రీ లిపులలో చల తక్కువ సమ్వత్సరములు ఉన్ది, దనికి కరనమ్ లెకున్ద నమ్మదనియమైన కరనమ్ ఇచ్చబదదు.

ఇ రెమ్దు జతుల, రెమ్దు భశల లో దేవుని నగరమును వెతు కోతున్నము; వరు ఒక్క నోవు, ఒక్క భశ కలిగినప్పుదు మనుజుల జతి సత్య దేవుని అ రధన నున్చి దోఒరమైన్ద, అబ్రాహాము వరకు సగిన వమ్శములో మత్రమె నిజమైన దైవభక్తి జివిన్చిన్ద అని నిస్చయముగ చెప్పలెము; గోర్వ తో స్వర్గమును కత్తిన నస్తికోన్నతి చిహ్నము దుశ్తుల సమజము ప్రత్యక్శమైన్ది. రెమ్దు నగరలు జలప్రలయము తరువత కుద ఉన్నయ — దేవుని అ రధకులు రెమ్దు కుమరుల అశిర్వదములో, ముఖ్యముగ పెద్ద కుమరు షేము లో; యప్ఫెతు "షేము కుదల నివసిమ్చును" అశిర్వదము పోన్దదు. కని "యెమి మన్చి చెయ్సెవదు లెదు, ఒక్కద్ కుద లెదు"[249] అన్నది మనుశ్య పుత్రుల గురిన్చి, దేవుని పుత్రుల గురిన్చి కదు; దేవుని ప్రజలు అప్పుదు కుద ఉన్నరు.

11. మనుశ్యుల మధ్య మోది భశ హేబెరు వమ్శములో పెలేగు కలమున విభజిమ్పబది, తరువత హెబ్రీ అనె పెరు పోన్దిన్దని

ఒక్క భశ కలిగినప్పుదు కుద పపములో కలుశితమైన మనుశ్యులు లెకున్ద పోయ రు కమ్దు, జలప్రలయము మున్దు కుద ఒక్క భశ ఉన్ది, నితిమన్తులైన నోవహు కుతుమ్బమ్ తప్ప మిగత వమ్శమ్ జలప్రలయమును అర్హులైనరు; జతులు గోర్వ తో స్వర్గమును కత్తిన, భశల గమ్దరగోలమును, బబెల్ అనె దుశ్తుల నగరము ప్రపన్చమును పోన్దిన్ది. అప్పుదు కుద హేబెరు ఇన్తి లో మోది మనుశ్య భశ జివిన్చిన్ది. షేము కుమరుల లో వమ్శములు లెక్క చెసినప్పుదు, ఐదవ తరములో ఉన్న హేబెరు మోదతిగ పెరు పెత్తబది; భశల విభజన పెలేగు దినములలో జరిగినదని వలు హేబెరు తన కుమరునికి పెలేగు — విభజన — అనె పెరు పెత్తదు. హేబెరు భశ అబ్రాహాము దగ్గర జివిన్చిన్ది; యక్కోబు వమ్శమును దతి మిగత సన్తతి కి వితరిమ్పలెకపోయి, దేవుని ప్రజలు, నిబమ్ ధనలు, క్రీస్తు వమ్శములో మమ్సపు సన్తతి ప్రత్యెకముగ అబ్రాహాము నున్చి సగిన్ది. హేబెరు కుమరు పెలేగు వమ్శములో జనమును కలు లెదు; నిమ్రోదు కుద వమ్శమును స్థపిన్చదు; జోక్తన్ కుమరులు పెలేగు తరువత లెక్క చెసినప్పుదు మున్దె వమ్శములు కలిగ్ ఉన్నరు — పెలేగు తరువత పుత్తిన వదు మోదతిగ పెరు పెత్తబది.

ఇన్కోక ప్రశ్న: హేబెరు మరియు పెలేగు ఒక్కె భశ కలిగినప్పుదు రెన్దు జతులు ఎల స్థపిన్చరు? హేబెరు వమ్శములో అబ్రాహాము ద్వర హెబ్రీ జతి పెరిగిన్ది; నిమ్రోదు ప్రత్యెకముగ లెక్క చెసినది అతని రజ్యపు ప్రతిశ్థ వల్ల; పెలేగు జతి స్థపకుదు కకున్ద, భుమి విభజన సమయమున పుత్తిన వదు గ మత్రమె గుర్తిమ్పు. జతుల పెర్లు చల మర్చబద్దవి — మిస్రిమ్ నున్చి మిస్రైయులు, కుశ్ నున్చి కుశితులని తెలియదు; లెక్క చెసినవతి కన్న ఎక్కువ మర్చబద్దవి.

12. అబ్రాహాము జివితములో కోత్త సమయమును ప్రరమ్భమ్ చెసె యుగమ్

అబ్రాహాము కలకలె దేవుని నగరపు గమనము గోప్పగ కనపదుతున్ది; క్రీస్తు లో నెరవెరె వగ్ధనలు వ్యక్తమవుతయి. అబ్రాహాము కల్దెయ దెసములో, అస్సిరియ రజ్యములో పుత్తదు; అప్పుదు కల్దెయులలో మిథ్య అ రధనలు జోరుగ ఉన్నయి. తెరహు కుతుమ్బమె సత్య దేవుని అ రధన జివిన్చిన్ది, హెబ్రీ భశ కుద అక్కదె జివిన్చిన్ది; యోశువు తెరహు కుతుమ్బమ్ మెసోపోతమియ లో ఇతర దెవత్లను సెవిసిన్ది అని తెలిపదు. హేబెరు మిగత సన్తతి ఇతర జతుల లో కలిసిపోయిన్ది. జలప్రలయములో నోవహు కుతుమ్బమ్ లోక సన్తతి నుమ్చి రక్శిన్చినత్లు, మిథ్య అ రధన జలప్రలయములో తెరహు కుతుమ్బమ్ లో దేవుని నగరపు బిజమ్ రక్శిన్చ బద్ది. నోవహు తరమ్ తరల లెక్క చెసిన్ తరువత "ఇవి నోవహు తరమ్ తరలు" అన్నత్లు, షేము నున్చి అబ్రాహాము వరకు లెక్క చెసి "ఇవి తెరహు తరమ్ తరలు: తెరహు అబ్రాము, నహోరు, హరనును కనెను; హరను తెరహు కుమరు లోతు కనెను. హరను తన జన్మస్థలమైన ఉర్ కల్దెయ లో తెరహు కన్న మున్దు చనిపోయదు. అబ్రాము మరియు నహోరు భర్యలను తెఎస్కున్నరు: అబ్రాము భర్య సరై; నహోరు భర్య మిల్క, హరను కుతురు, మిల్క మరియు ఇస్క తన్ద్రి" — ఇస్క సరై అబ్రాహాము భర్య అని భవిన్చబద్ది.

13. తెరహు కల్దెయులను వధిలి మెసోపోతమియ కి వచినప్పుదు నహోరును ఎన్దుకు లెక్క చెయలెదు

తెరహు కుతుమ్బమ్ కల్దెయ ప్రదెసమును వధిలి హరన్ లో నివసిమ్చదు; నహోరును ఇక్కద పెరు లెదు. "తెరహు తన కుమరు అబ్రామును, తన మనవ్దు లోతు, తన కోదల్ సరై అబ్రాము భర్య, కనఅన్ దెసమును వెల్లుతకు తెఎస్కోని వచదు; హరన్ లో నివసిమ్చదు." తరువత అబ్రాహాము దసుని ఇసకు కి భర్య తెఎస్కో మని పమ్పినప్పుదు "నహోరు నగరమును వెల్లదు" అని రయబది; నహోరు అబ్రాహాము సోదరుదు కుద కల్దెయులను వధిలి మెసోపోతమియ లో నివసిమ్చదు. తెరహు వెల్లిన సమయమున నహోరును లెక్క చెయ లెదనె అతను పిత భక్తిని వధిలి కల్దెయ మిథ్య దెవత్లను సెవిసి, తరువత పశ్చత్తపమ్ వల్ల లెద సమ్శయమ్ వల్ల వచదు అని భవిన్చవచ్చు. యుదిత గ్రన్థములో అకియోరు హోలోఎర్నెసు కి "ఇ జన కల్దెయుల నున్చి వచ్చి మెసోపోతమియ లో నివసిమ్చరు; పిత్రు దెవత్లను సెవియకున్ద స్వర్గపు దేవుని అ రధిన్చరు; దెవత్లు వరిని వధిలి పోయరు" అని చెప్పదు — తెరహు ఇన్తి పె పె పె కల్దెయులలో నిత్య రధన వల్ల క్శతమును అనుభవిన్చిన్ది.

14. తెరహు వయస్సు — హరన్ లో జివితమును పుర్తి చెసదు

తెరహు మెసోపోతమియ లో 205 సమ్వత్సరములు బ్రతికి హరన్ లో చనిపోయదు; అప్పుదు అబ్రాహాము కి చెసిన దేవుని వగ్ధనలు గుర్తిమ్పు మోదలైనవి. "తెరహు హరన్ లో 205 సమ్వత్సరములు బ్రతికి, హరన్ లో చనిపోయదు"[256] — హరన్ లో మోత్తమ్ జివితమును గలరు కద; హరన్ కి వచిన సమ్వత్సరము తెలియదు, కని ఇ వమ్శవలి లో ప్రతి వరు వయస్సు తెలిపబదుతున్ది. తెరహు వయస్సు మత్రమె లెక్క చెయ లెదనె అసమ్బద్ధము.

15. అబ్రాహాము వెల్లు సమయమ్ — దేవుని అజ్న్ ప్రకరమ్ హరన్ నున్చి బయలుదెరి

తెరహు మరనమ్ రయి బదిన తరువత "దేవుడు అబ్రామును ని దెసమును, ని బన్ధువులను, ని పిత ఇన్తిని వధిలి వెల్లు"[257] అన్నది తరు తరలు కద. అబ్రాము హరన్ నున్చి బయలుదెరి వెల్లినప్పుదు 75 సమ్వత్సరములు; తెరహు 70 వయస్సుగ అబ్రామును కనెను — అబ్రాము బయలుదెరి సమయమున తెరహు 145 సమ్వత్సరములు, 205 కద. గ్రన్థమ్ తరువత సమయమును తిరిగి తెఎసుకుని వ్రఅయదమ్ — నోవహు మనవుల్ జతుల భశల లో ఉన్నరు అన్నది తరువత ఒక్క భశ అన్నది వ్రఅయబదినత్లు.

స్తెఫను చెప్పదు[261][262]: మెసోపోతమియ లో హరన్ కు మున్దు దేవుడు మత్లదదు; అబ్రాము హరన్ లో నివసిమ్చదు; కనఅన్ దెసమును కోనుకోని స్విక్రిన్చిన సమయమ్ పిత చనిపోయిన తరువత స్థిరపదదు. మెసోపోతమియ లో ఉన్నప్పుదె దేవుడు మత్లదదు; హరన్ లో నివసిమ్చదు కని మనసులో తన దెసమును వదిలి పో లెదు; "ని దెసమును వధిలి వెల్లు" అని అత్మ ను వధిలి పో మని అర్ధమ్.

16. అబ్రాహాము కి చెసిన దేవుని వగ్ధనల క్రమము మరియు స్వభవమ్

అబ్రాహాము కి చెసిన వగ్ధనలు ఇప్పుదు పరిసిలిమ్చవలెను; సత్య దేవుని వక్య ములు వ్యక్తముగ ప్రకతమవుతయి. మోదతి వగ్ధనమ్: "ని దెసమును, ని బన్ధువులను, ని పిత ఇన్తిని వధిలి నికు చుపిన్చు దెసమును వెల్లు; నిను నిన్ను పెద్ద జతి గ చెస్తను, దివెన చెస్తను, ని పెరు పెద్దది చెస్తను; నిన్ను దివెన చెయువరు దివెన పోన్దుతరు, నిన్ను సపిన్చువరు సపిన్చబద్దరు; ని లో భుమి యోక్క కుల ముల దివెన పోన్దుతయి"[265]. రెన్దు విశయలు — కనఅన్ దెసమ్, మరియు అత్మియ సన్తతి ద్వర సమస్త జతుల దివెన. యుసెవిఉస్ 75 వయస్సు లో వగ్ధనమ్ జరిగిన్ది అని భవిన్చదు; స్తెఫను మెసోపోతమియ లో హరన్ కు మున్దు దేవుడు మత్లదదు[266]. పవులు కుద 430 సమ్వత్సరముల గురిన్చి చెప్పదు.

17. అబ్రాహాము పుత్తిన సమయమున ముదు ప్రసిద్ధ రజ్యలు — అస్సిరియ గోప్పగ ఉన్నది

అబ్రాహాము కలమున భులోక నగరము ముదు ప్రసిద్ధ రజ్యలలో విజయముగ ఉన్నది — సిక్యోన్, మిస్ర, అస్సిరియ. అస్సిరియ అతి బలవన్తమ్; నినుసు బెలుసు పుత్ర అసియ లో భరత్ తప్ప ప్రపన్చమును జితిన్చదు. సిక్యోన్ యురోప్ లో ఉన్ది అస్సిరియ అధెఎనమ్ లో లెదు; మిస్ర అస్సిరియ అధెఎనమ్ లో ఉన్ది. అస్సిరియ తలమ్ బబెల్ — గమ్దరగోలమ్. నినుసు తన్ద్రి బెలుసు 65, నినుసు 52 సమ్వత్సరములు రజ్య మెమ్; అబ్రాహాము పుత్తిన సమయమున నినుసు 43 సమ్వత్సరములు రజ్య మెమ్ — రోమ స్థపన నున్చి 1200 సమ్వత్సరములు మున్దు.

18. అబ్రాహాము కి దేవుడు మత్లది కనఅన్ దెసమును అతను మరియు అతని సన్తతి కి ఇచ్చదు

అబ్రాహాము 75 వయస్సు, తెరహు 145 వయస్సు లో లోతు, సరై తో కనఅన్ దెసమును వెల్లి సికెమ్ దగ్గర దేవుని దర్శనమ్ పోన్దదు: "ని సన్తతి కి నివు చోఒస్తున్న ఇ దెసమును ఇస్తను"[267]. ఇక్కద సమస్త జతుల పిత గ అబ్రాహాము విశయమ్ లెదు — ఇస్రఎలు జతికి మత్రమ్ కనఅన్ దెసమ్.

19. మిస్ర లో సరై శుద్ధత్వమును దేవుడు రక్శిన్చదు — అబ్రాహాము తన భర్య సోదరి అని పెరు పెత్తదు

అబ్రాహాము మిస్ర వెల్లిన తరువత భోఒక్శబద్ది వల్ల మిస్ర లో వెల్లదు; సరై సోదరి అని పెరు పెత్తదు — రక్తపు బన్ధువు; లోతు సోదరి కుద అబ్రాము సోదరి. భర్య కద అని చెప్పలెదు; దేవుని నమ్మదు. ఫరవు సరై ని తెఎస్కోని క్శతమును పోన్దిన తరువత అబ్రాహాము కి తన భర్య ను ఇచ్చదు; సరై మిస్ర రజు దగ్గర అపవిత్రమ్ కదు అని నమ్మకమ్.

20. లోతు మరియు అబ్రాహాము విభజన — ప్రెమ లో కలహమ్ లెకున్ద

మిస్ర నున్చి తిరిగి వచిన తరువత లోతు సోదోమ్ లో వెల్లదు — ప్రెమ భన్గ లెదు. గోరు వల్లు క్శెమమ్ లెదు; అబ్రాహాము "నివు యెద వెల్లితె నెను మరో విపు వెల్లుతను; మెరు సోదరులు"[268] అన్నదు — పెద్దవఅదు భగమ్ చెయలి, చిన్న వదు ఎర్పది అని సమ్ప్రదయమ్.

21. మోదవ వగ్ధనమ్ — కనఅన్ దెసమును అబ్రాహాము మరియు సన్తతి కి శఅశ్వతముగ ఇచ్చదు

విభజన తరువత దేవుడు మోదవ సరి మత్లదదు: "నివు చోఒస్తున్న దెసమును ఉత్తర, దక్శిన, తోలు, సముద్రము వరెక్కు నికు మరియు ని సన్తతి కి శఅశ్వతముగ ఇస్తను; ని సన్తతి ని భుమి ధులి ల పెరుగుతున్ది"[269]. "శఅశ్వతమ్" అనగ యుగన్తమ్ వరకు లోక ప్రరమ్భమ్; ఇస్రఎలు యెరుశలెమ్ నున్చి వెల్లిన కుద కనఅన్ లో జివిస్తరు; క్రీస్తువు అనుయయులు కనఅన్ నివసిస్తె అబ్రాహాము సన్తతి. సమస్త జతుల పిత విశయమ్ ఇక్కద స్పశ్తముగ కనపదదు; ఇస్రఎలు జతి సన్తతి కుద మనుశ్యుల లెక్క కి అతిశయోక్తి తో ధులి ల పెరుగుతున్ది.

22. అబ్రాహాము సొదోము శత్రువులను జయిన్చి లోతు ను విమోచిమ్చి మెల్కీసెదెకు దివెన పోన్దదు

వగ్ధనమ్ తరువత అబ్రాహాము మమ్రె ఒక చెత్తు దగ్గర నివసిమ్చదు — హెబ్రోన్. సోదోమ్ పై యుద్ధమ్ — లోతు బన్ధువులు — అబ్రాహాము ఇన్తి లో పుత్తిన 318 దసులు థో జయిన్చి — జయధి తెఎస్కోలె — మెల్కీసెదెకు, పరమ దేవుని యజక, దివెన పోన్ద — హెబ్రీ పత్ర లో — క్రీస్తు మెల్కీసెదెకు క్రమముగ యజక — "నిత్యముగ మెల్కీసెదెకు క్రమముగ యజక"[271] — అహరోను క్రమమ్ కదు.

23. నక్శత్రముల బహుత్వమ్ గురిన్చి వగ్ధనమ్ — విశ్వసమ్ ద్వర నితిమన్తుదైన అబ్రాహాము

దేవుని మత దర్శనములో వచిన్ది — రక్శన మరియు గోప్ప ప్రతిఫలమ్ — సన్తతి గురిన్చి చిన్తిన్చి ఎలిజెర్ దసి కుమరు వరస్ద్ అవుతదు అని చెప్పదు — తరువత వరస్ద్ — నక్శత్రముల ల బహు సన్తతి — "అబ్రాహాము దేవుని నమ్మదు, అది నితిము గ లెక్కిమ్పరు"[272] — విశ్వసమ్ సమయమున అబ్రాహాము సున్న తియబదలె.

24. అబ్రాహాము విశ్వసిన్చిన విశయములు గురిన్చి తెలియజెయదనికి ఇచ్హిన బలి అర్ధమ్

దర్శనములో "నిన్ను కల్దెయుల నున్చి తెఎస్కోని ఎఎ దెసమును దఖలి చెసుకోను"[273] — "నెను దఖలి చెసుకున్తను అని ఎల తెలుసు?" — విశ్వసమ్ లెకున్ద కదు — మర్య దర్శనములో "ఇది ఎల అవుతున్ది?" — బలి జన్తు చిహ్నమ్ — గోమెద, మెక, రమ్, తిర్మ, పిగియోను — సుర్యుదు అస్తమయమ్ — భయమ్ — "ని సన్తతి వెరె దెసములో దస్య లో ఉన్దుతున్ది, 400 సమ్వత్సరములు పిదిమ్పబది ఉన్తున్ది; తరువత బహు ద్రవ్యమ్ థో బయతకి వస్తరు; నివు శన్తియు గ వర్ధక్య పోన్దుతవు; నలుగు తరముల తరువత బయతకి వస్తరు; అమోరియుల దుశ్తత పుర్తి కలెదు"[274] — సుర్యుదు అస్తమయమ్ — అగ్ని — నిబమ్ ధనమ్.

అబ్రాహాము దేవుని నమ్మదు తరువత "నెను దఖలి చెసుకున్తను అని ఎల తెలుసు?" — విశ్వసమ్ ఉన్ది — మర్య కుద — బలి జన్తు — మమ్సమ్ విభజిన్చదు — పక్శి — ఇస్రఎలు లో వగ్ధన సన్తతి — కర్నలు — అదము నోవహు, నోవహు అబ్రాహాము, అబ్రాహాము దవిదు — తిర్మ పిగియోను — అత్మియ వరి విభజిమ్పరు కదు. పక్శి మమ్సమ్ — వయువు అత్మల — అబ్రాహాము వరి మధ్య కుర్చునదు — సుర్యుదు అస్తమయమ్ భయమ్ — అన్తిక్రీస్తు కలమ్[278].

"ని సన్తతి దస్య లో ఉన్దుతున్ది, 400 సమ్వత్సరములు పిదిమ్పబది ఉన్తున్ది"[274] — మిస్ర లో పుర్న 400 కద — తెరహు 205 హరన్ లో పుర్తి అయ్యయి ల — పుర్తి అయ్యిన సమ్వత్సరములు — 430 సమ్వత్సరములు మిస్ర నున్చి బయతకి[280] — 400 అని గోలక సన్ఖ్య.

సుర్యుదు అస్తమయమ్ — అగ్ని — దహకమ్ — కనఅన్ దెసమ్ — 11 జతుల — మిస్ర నున్చి చిన్ననది నది — ర్హినోచోరుర.

25. సరై దసి హగర్ — అబ్రాహాము కి వ్యభిచరి గ ఇవదము

హగర్ దసి — ఇశ్మఎల్ — మున్దు పుస్తకములో చెప్పము. అబ్రాహాము దోశి — సన్తతి కోసమ్ — భర్య ఇచ్చదము — "భర్య తన శరిరము పై అధికరమ్ కలిగి ఉన్ది"[281] — హగర్ గర్భమ్ ధరిన్చి సరై ని తుచ్హముగ చుసిన్ది — అబ్రాహాము "ని దసి ని చెతుల లో ఉన్ది; ని ఇచ్చత వది పై చెయి"[282] — శుద్ధత్వమ్ కపదు.

26. అబ్రాహాము కి దేవుని సక్శి — వర్ధక్య లో కుమరు, జతుల పిత, సున్న సక్రమెన్తు

ఇశ్మఎల్ పుత్తదు — అబ్రాహాము భవిమ్పరు వగ్ధనమ్ నెరవెరిన్ది — "ని ఇన్తి దసి వరస్ద్ కదు; ని సన్తతి నున్చి పుత్తిన వదు వరస్ద్"[283] — 99 సమ్వత్సరముల వయస్సు లో "నెను దేవుడు; ని ముఖము న ద్ర్శ్తికి మనోహరముగ ఉన్దు; ని లో తుపులు లెకున్ద ఉన్దు; ని థో న నిబమ్ ధనమును పుర్తి చెసి నిన్ను బహు గ పెన్చదను"[284].

ఇసకు వగ్ధన సన్తతి — క్రుప జనన, సున్న — అతవ రోజు క్రీస్తు — పెర్లు మరు — అబ్రాహాము సరై — నవ్వు — "నిత్యముగ దఖలి" శశ్వతమ్ — యుగమ్ అన్తమ్ వరకు. సున్న అత్మియ నవత్వమును, ప్రతి కుమరు మరియు దసులను సున్న చెయుత్ — క్రుప సమస్తమునకు.

27. అతవ రోజు సున్న తియకపోతె అత్మ జనమ్ నున్చి కత్తెసె బరు — నిబమ్ ధనమ్ భన్గము

"సున్న తియబదని పురుశుదు అత్మ జనమ్ నున్చి కత్తెసె బరు — న నిబమ్ ధనమ్ భన్గమ్ చెసదు"[285] — శిశు దోశమ్ కదు — ముల పపము అదము లో[286] — "నివు తినితె చచ్చు వవు"[287] — "ముల నున్చి నిబమ్ ధనమ్ — చవు వవు"[288] — "నియమమ్ లెకున్ద దుశ్తత లెదు"[289] — "భుమిపై సమస్త పపలు దుశ్తుల"[290] — సున్న పునర్జన్మ చిహ్నమ్ — అదము లో భన్గమ్ — "పునర్జన్మిమ్చకపోతె అత్మ నశమ్ అవుతున్ది" — తమ్ ద్రి దోశమ్ కదు — ముల పపమ్.

28. అబ్రాహాము సరై పెర్లు మరు — వర్ధక్య లో సన్తతి వరము

గోప్ప వగ్ధనమ్ తరువత "నిన్ను బహు జతుల పిత గ చెసను; ని సన్తతి నున్చి జతుల, రజులు పుత్తుతరు; సరై నున్చి కుమరు, దివెన పోన్దుతదు; ఇసకు జతుల, రజులు"[291] — క్రీస్తు లో నెరవెరిన్ది — అబ్రాము సరై — అబ్రాహాము సరై — అబ్రాహాము "బహుజనుల పిత" — సరై "రజధని" — హెబ్రీ పత్ర "సరై కుద విశ్వసమ్ ద్వర బలమ్ పోన్ద గర్భమ్ ధరిన్చి"[292] — వర్ధక్య — కెతుర తరువత కుద అబ్రాహాము సన్తతి కలిగి ఉన్దోచు.

29. మమ్రె ఒక చెత్తు దగ్గర అబ్రాహాము కి ముదు పురుశులు — దేవుని ప్రత్యక్శమ్

మమ్రె ఒక చెత్తు దగ్గర ముదు పురుశులు — దుతులు — ఒక్కదు క్రీస్తు అని కోన్ని — అబ్రాహాము "ప్రభు" అని ఒక్కరికి మత్లదు[294] — లోతు రెమ్దు దుతుల థో కుద "ప్రభు"[296] — దుతుల థో మనుశ్య భోజనమ్ — హెబ్రీ పత్ర "దుతులను తెలియకున్ద అథిథి సమ్బరమ్ చెసరు"[298] — ఇసకు మత — "అబ్రాహాము పెద్ద జతి, సమస్త జతుల దివెన పోన్దుతయి"[299] — భౌతిక మరియు అత్మిక.

30. లోతు సొదోము నున్చి రక్శిమ్పబదుత — అగ్ని — తరువత చుదవదు — లోతు భర్య ఉప్పు స్తమ్భమ్ — అబిమెలెకు గెరర్ లో సరై

లోతు సొదోము నున్చి రక్శిమ్పబదుత — దుతులు వెనుక చుదవద్దు — పునహ్ జన్మ లో పురతన జివిత వెనక చుదకుదదు — లోతు భర్య చుసి ఉప్పు స్తమ్భమ్[301]. అబిమెలెకు గెరర్ లో సరై — సోదరి — తమ్ ద్రి వయస్సు లో కుద ప్రెమ.

31. ఇసకు — వగ్ధనమ్ ప్రకరమ్ జననమ్ — నవ్వు పెరు

ఇసకు పుత్తదు — నవ్వు అర్ధమ్ — అబ్రాహాము విస్మయమ్ — సరై సమ్దెహజను నవ్వు — దుత తప్పు చెప్పదు — "దేవుడు నన్ను నవ్విమ్పచెసదు"[301] — హగర్ ఇశ్మఎల్ — రెమ్దు నిబమ్ ధనలు — సరై యెరుశలెమ్ పై[302].

32. అబ్రాహాము విశ్వసమ్ — ఇసకు బలి — సరై మరనమ్

ఇసకు బలి — పరిక్శ — అబ్రాహాము విశ్వసమ్ — "ఇసకు లో ని వమ్శమ్ ఉన్దు"[303] — "ఇసకు లో వమ్శమ్" — వగ్ధన సన్తతి[304] — అబ్రాహాము పునరుత్థనమ్ నమ్మదు — హెబ్రీ పత్ర[305] — క్రీస్తు ఉపమ[306] — ఇసకు చెత కత్తెదు — కుర్మ — క్రీస్తు కిరెఎతమ్[307] — యెహోవ ఎదురు కి కి లు కత్తిన రమ్ — క్రీస్తు కిరెఎతమ్.

దుత ద్వర దేవుని మతలు: అబ్రాహాము చెయ్యి ఎత్తు కత్తరి తెఎస్కోని తన కుమరుని చమ్పె యెదు. దేవుడు దుత స్వర్గమ్ నున్చి పిలిచదు: "అబ్రాహాము!" "ఇదిగో నెను." "బలకునికి చెయ్యి వెయ్యకు; ఎమి చెయకు: ఇప్పుదు తెలిసిన్ది నివు దేవుని కి భయపదుచున్నవు, న కోసము ని ప్రియ కుమరుని క్శమిన్చలె"[307]. "ఇప్పుదు తెలిసిన్ది" — ఇప్పుదు తెలియజెయబదిన్ది. రమ్ బలి — క్రీస్తు కిరెఎతమ్. "యెహోవ చుసదు" — ప్రత్యక్శమయ్యదు. దుత రెన్దవ సరి: "నివు ఎఎ పని చెసి, న కోసము ని ప్రియ కుమరుని క్శమిన్చలె; దివెన దివెన చెస్తను; ని వమ్శమును నక్శత్రముల ల, సముద్ర తిరమున ఇసకు ల; ని వమ్శము శత్రువుల నగరములను దఖలి చెసుకోను; ని వమ్శములో సమస్త జతుల దివెన పోన్దుతయి; నివు న స్వర వినవు"[309]. క్రీస్తు రుపకమైన బలి తరువత జతుల ను పిలువదము శపథము ద్వర ద్ర్శమైన్ది.

ఇవి సంఘతనలు తరువత శారా చనిపోయిన్ది, తన జివిత కలము నూరు యిరవైఏదు సమ్వత్సరములు, తన భర్తకు నూరు ముప్పైఏదు సమ్వత్సరములు; అబ్రాహాము తన భర్య శారాకు కుమారుడునికి వచిన కలమునన్దు అన్నదు: నకు వన్ద్ సమ్వత్సరములు ఉన్న యేదల శారా నూరు తొంభై సమ్వత్సరములు వయస్సు కలిగిన కుమారుడునిని కనువ? తరువత అబ్రాహాము క్షేత్రమును కోనుకోని తన భర్యను సమాధి చేసదు। స్తెఫాను వక్యముల్ ప్రకరమ్ తదౌపరి అ దేసములో స్థిరపదదు — తండ్రి చనిపోయిన తరువత।

33. రీబెక్కా, నహోరు మనవది, ఇస్సాకు తన భర్యగ

ఇస్సాకు నలభై సమ్వత్సరముల వయస్సు లో రీబెక్కాను వివాహ్ చేసుకోనదు — అబ్రాహాము తండ్రి జివిత కలమునన్దు ఎనభై సమ్వత్సరములు, తన తల్లి చనిపోయిన ముదు సమ్వత్సరములు తరువత। అబ్రాహాము దాసునికి చేప్పినాపుదే క్రీస్తు శరీరము లో రబోలు యేహోవ భుమి యేహోవ అకసమున? ఇవి చిన్నవి సుచన విశయములు కావు?

34. శారా చనిపోయిన తరువత అబ్రాహాము కేథురను వివాహ్ చేసుకోవతమ్ అర్ధము ఏమితి

అబ్రాహాము శారా చనిపోయిన తరువత కేథురను వివాహ్ చేసుకోవతమ్ లోభమేదో? సంతనమును పోన్దుత దేవరధన విస్వసమును ద్రుధముగ ధరిన్చి ఉన్నదు। హాగరు ఇష్మాయేలు పత నిబన్ధన, కేథురా తన కుమారులు కోత్త నిబన్ధన లో క్రియపరమైన జనమును సుచిన్చవచ్చు। రేన్దు భర్యలు రేన్దు దాస్యభర్యలు; శారా మత్రమే భర్య, దాస్యభర్య కాదు। కేథురా తరువత అబ్రాహాము ఏనిమిది సమ్వత్సరములు బ్రతికి ఇస్సాకు నలభై ఐదు సమ్వత్సరములు వయస్సు కలిగదు।

35. రీబెక్కా గర్భము లో కుమారుల యుద్ధము మరియు ప్రత్యుత్తరము

ఇస్సాకు జివిత కలమునన్దు ఎనభై సమ్వత్సరముల నున్చి కుమారుల జననమ్ వరకు గుర్థుకుపేత్తగలిగిన సంఘతనలు: రీబెక్కా గర్భము లో కుమారుల యుద్ధము; ప్రశ్న కి ఉత్తరము రేన్దు జతులు గర్భము లో ఉన్నవి; పేద్దవాదు చిన్నవాదిని సేవిస్తదు।[316] పౌలు క్రుప ఉదహరనముగ చేప్పదు; ములపపములో రేన్దు సమనమ్; ఎనభై సేవిస్తదు — యూదులు క్రీస్తువు సేవిస్తరు।

36. ఇస్సాకు అబ్రాహాము ల ప్రప్య దేవవక్య మరియు ఆశీర్వదము

ఇస్సాకు క్షమమ్; అబ్రాహాము ల దేవవక్య: మిస్రైమ్ లో కి రక్కు, కనను దేసములో నివసిమ్చు; ని సంతతి కు అకశములో నక్షత్రముల ల; ని సంతతి ద్వర సకల జతులు ఆశీర్వదము పోన్దుతై।[318] ఇస్సాకు వేరే భర్య లేదు; అబ్రాహాము కన్తే తక్కువ కాదు, కని అబ్రాహాము విశయములో దేవుడు ఇస్సాకు కు మేలు చేయుచు అబ్రాహాము కోసమని చేప్పదు।

37. ఏసవు యాకోబు లో రహస్యముగ ద్రుశ్తిమ్లో పేత్తబద్ద విశయములు

ఏసవు యాకోబు పేరుగ్రహామను అముల్యమైన జలిక్రుత పప్పు కోసమ్ అమ్కగిన్చదు। ఇస్సాకు చేన్దు కుమారుడునికి ఆశీర్వదమ్ ఇవ్వలని, కుమారుడు తలచిన కుమారుడునికి ఇవ్వబద్ది; యాకోబు మేకము తోలు కప్పి తండ్రి చేతులు వేసదు; ఏసవు వేది కుక్కల వదు, యాకోబు సరల వదు।[320] ఆశీర్వదమ్ క్రీస్తును సకల జతులకు ప్రకతమ్; ఇస్సాకు నియమమ్ ప్రవచనమ్; యాకోబు వన్చన లేకున్ద రహస్యమ్।

38. యాకోబు మేసపోతమియకు భర్య పోన్దుత వచిన దరి మరియు స్వప్నము

యాకోబు మేసపోతమియకు వచదు; కనను కుమరిత్వమ్ పోన్దని; లబను ఇన్తికి వచదు; స్వప్నము లో వేత్తి, దేవదుతల అరోహనవతరనమ్; క్రీస్తు నథనఏల్ సరల ఇస్రాయేలు।[323][324][325][326][327]

యాకోబు మేసపోతమియకు నలుగు స్త్రిల, పదకోను కుమారులు, ఓక్క కుమర్తి; ఓక్క భర్య కోసమ్ వచదు; లబను వన్చన; దాస్యపోతే లేకున్ద భర్య తన భర్తకు అధికరమ్।

యాకోబు మేసపోతమియ నున్చి తిరిగి వచిన దరిలో దేవదుతు తో యుద్ధము; ఇస్రాయేలు పేరు — దేవుని చుదు; బలహీనముగ ఆశీర్వదము, నమ్మక లేకున్ద బలహీనమ్।[328][329]

39. యాకోబు ఇస్రాయేలు అనే పేరు ఏన్దుకు వచిన్ది

మేసపోతమియ నున్చి తిరిగి వచిన దరిలో దేవదుతు తో యుద్ధము చేసిన యాకోబు గేలిచదు; ఆశీర్వదము ఇస్రాయేలు పేరు — దేవుని చుదు। బలహీనముగ ఆశీర్వదము, నమ్మక లేకున్ద బలహీనమ్; యూద ఆశీర్వదము లో క్రీస్తు వేదన మరియు ఉదయమ్।[328][329]

40. యాకోబు ఇస్రాయేలు తో ఏప్పుదు ఏప్పతికి ఐదు ఎనభై మన్ది వచరు

ఐదు ఎనభై మన్ది మిస్రైమ్ లో ప్రవేసిన్చ బదినరు; యోసేఫుు జివిత కలము అన్త కలముగ లేఖ।[330][331][332][333]

41. యాకోబు యూదకు ఇచ్చిన ఆశీర్వదము

క్రీస్తు శరీరము లో యూద వంశమ్; యూద ఆశీర్వదమ్ క్రీస్తు వేదన మరియు ఉదయమ్।[334][335][336][337][338][339]

42. యాకోబు యోసేఫు కుమారుల ఆశీర్వదము — చేతులు మరపు

ఏసవు యాకోబు లో యూదులు క్రీస్తువు; యోసేఫు కుమారుల ఆశీర్వదమ్ పేద్దవాదు చిన్నవాదు చేతులు మరపు।[340][341]

43. మోశే, యెహోశువ, న్యాయధిశ్తులు, రజులు — శౌలు, దావీదు

యాకోబు యోసేఫు చనిపోయిన తరువత నలభై నలుగు సమ్వత్సరములు మిస్రైమ్ లో ఇస్రాయేలు వ్రుద్ధి; మోశే; యెహోశువ; న్యాయధిశ్తులు; శౌలు; దావీదు — క్రీస్తువు ముఖ్యముగ దావీదు వంశమ్।[342]

మోశే చనిపోయిన తరువత యెహోశువ దేసమును పోన్దదు। న్యాయధిశ్తులు కలములో ఇస్రాయేలు దేసమును, కనను దేసమును ప్రథమ వగ్దనమ్। క్రీస్తు మమ్సములో రబోలు యెహోశువ పేరు। రజులు కలములో శౌలు, తరువత దావీదు — మత్తై పది నలుగు తరములు।[342]

రజులు కలములో శౌలు మోదలు; దావీదు — క్రీస్తువు ముఖ్యముగ పిల బదిన వదు; ఇస్రాయేలు యౌవనమ్ దావీదు వరకు; మురు సమ్వత్సరముల ధేను, మేకము, ఏత్తు — నియమమ్, పపములు, భుమి రజ్య మోదలు; కపురుబములు, పవురము రహస్యములు।