ఎనిమిదవ గ్రంథము

1. ప్రాకృతిక దైవశాస్త్రము యొక్క ప్రశ్నను అత్యుత్తమ జ్ఞానము వెదకిన తత్త్వజ్ఞులతోనే చర్చింపవలెను

ప్రస్తుత ప్రశ్నయెడల మన మనస్సు తీవ్రము కావలెను. సాధారణ మనుష్యులతో కాక తత్త్వజ్ఞులతోనే మనము సంభాషింపవలెను. ప్రాకృతిక దైవశాస్త్రము గూర్చి సంభాషింపవలెను. ఇది రంగస్థల దైవశాస్త్రము కాదు. ఇది నగర దైవశాస్త్రము కాదు. ఒకటి దేవతల నేరములను ప్రదర్శించును. మరొకటి వారి దుష్ట వాంఛలను వెల్లడించును. అవి వారిని దుష్ట దయ్యములుగా చూపును. తత్త్వజ్ఞుని నామము జ్ఞానప్రేమికుడని అర్థమగును. తత్త్వజ్ఞుడు దేవుని ప్రేమించువాడు. ఆ నామము గల వారందరు నిజజ్ఞాన ప్రేమికులు కారు. కాబట్టి ఈ ప్రశ్నను చర్చింపదగిన వారిని ఎన్నుకొనవలెను. నేను సమస్త వ్యర్థాభిప్రాయములను ఖండించుటలేదు. దైవశాస్త్ర సంగతులను మాత్రమే ఖండింపగోరితిని. దైవశాస్త్రము దివ్యస్వభావ వివరణము. ఒక్క మార్పులేని దేవుని ఆరాధన చాలదని చెప్పువారిని ఖండింపగోరితిని. వారు అనేక దేవతలను ఆరాధింతురు. వీరు వార్రోకంటె సత్యమునకు సమీపముగా వచ్చుదురు. ఆయన కనబడు లోకమును ప్రతి ఆత్మను సృజించెను. ప్లేటోనికులు తమ గురువు ప్లేటో నామమున పిలువబడుదురు.

2. ఇటాలిక్ శాఖను ఐయోనిక్ శాఖను వాటి స్థాపకులను గూర్చి

గ్రీకులలో రెండు తత్త్వశాఖలు. ఇటాలిక్ శాఖ మహాగ్రీసులో పుట్టెను. ఐయోనిక్ శాఖ గ్రీసులో పుట్టెను. పైథగరసు ఇటాలిక్ స్థాపకుడు. తత్త్వజ్ఞానము అను పదము అతనినుండి వచ్చెను. తాను జ్ఞానప్రేమికుడనని చెప్పెను. థేలీసు ఐయోనిక్ స్థాపకుడు. నీరే మూలమని తలంచెను. అనాక్సిమాండరు ప్రతిదానికి వేరు మూలము చెప్పెను. అనాక్సిమెనీసు వాయువును మూలమనెను. అనాక్సగరస్ దివ్యమనస్సే కారణమనెను. డయోజెనీసు వాయువునకు వివేకము ఆపాదించెను. ఆర్కెలాయస్ కణములలో దివ్యమనస్సు వ్యాపించుననెను. సాక్రటీసు అతని శిష్యుడు. ప్లేటో నిమిత్తమే ఈ చరిత్రను చెప్పితిని. గ్రీకుల భాష ఇతర జాతుల భాషలకంటె ప్రసిద్ధము. థేలీసు సూర్య చంద్ర గ్రహణములను ముందే చెప్పగలిగెను.

3. సాక్రటీసు తత్త్వజ్ఞానము గూర్చి

సాక్రటీసు తత్త్వజ్ఞానమును నడవడిక దిద్దుటకు మళ్లించెను. ముందువారు ప్రాకృతిక దృగ్విషయములను పరిశోధించిరి. శుద్ధ మనస్సుచేనే అవి గ్రహింపబడును. మంచి నడవడికచే జీవితము శుద్ధి కావలెను. అజ్ఞానులను మధుర శైలితో వేటాడెను. అందుచే మరణశిక్ష కలిగెను. అస్పష్టమైనవాటివలన అలసి నిశ్చితమైనదానిని వెదకెనేమో. భూవాంఛలు కలిషితమైన మనస్సులు దివ్యమునకు లేవరాదని తలంచెనేమో. వస్తువుల కారణములు ఒక్క సత్యదేవుని చిత్తమునకే చేరును. అథేన్సు పిమ్మట అతని నిందకులను బహిరంగముగా దుఃఖించెను.

సాక్రటీసు జీవితమందును మరణమందును ప్రసిద్ధుడు. అనేక శిష్యులు పరమ శ్రేయస్సును గూర్చి పోటీపడిరి. ప్రతివాడు తనకు ఇష్టమైనదానిని తీసికొనెను. అరిస్టిప్పసు దానిని సుఖమందు నిలిపెను. ఆంటిస్థెనీసు గుణమందు నిలిపెను.

4. సాక్రటీసు శిష్యుడు ప్లేటో అతని త్రివిధ తత్త్వజ్ఞాన విభాగము గూర్చి

శిష్యులలో ప్లేటో మిక్కిలి ప్రకాశించెను. అథేనియను గౌరవ వంశము. సహజ వరములయందు అందరిని మించెను. ఐగుప్తు నుండియు పైథగరీయుల నుండియు నేర్చుకొనెను. సాక్రటీసును సంవాదములలో వక్తగా చేసెను. నైతికము ప్రాకృతికము వివేకాత్మకము అను మూడు భాగములు చేసెను. ఒక్క నిజదేవుని వెదకి కనుగొని ప్రేమింపవలెను. అతడు విజ్ఞానము కొరకు విస్తారముగా సంచరించెను. క్రియా ధ్యానములను ఒక్కటిగా కలిపెను. సాక్రటీసువలె తన అభిప్రాయములను మరుగుచేసెను. ఉనికి కారణము వివేక హేతువు జీవితాంతము ఆయనయందే.

5. దైవశాస్త్ర విషయములలో మనము ప్రత్యేకముగా ప్లేటోనికులతోనే వాదింపవలెను; వారి అభిప్రాయములు ఇతర తత్త్వజ్ఞులన్నిటికంటె శ్రేష్ఠము

కాబట్టి ప్లేటోనికులకంటె సమీపము లేరు. పౌరాణిక పౌర దైవశాస్త్రములు దారి ఇయ్యవలెను. వార్రో వివరణలు కూడా దారి ఇయ్యవలెను. థేలీసు స్టోయికులు ఎపిక్యూరీయులు శరీరములే మూలమనిరి. జ్ఞాని ఆ దేవుని అనుకరించి ఎరిగి ప్రేమించును. పౌరాణిక దైవశాస్త్రము దేవతల నేరములతో రంజింపును. పౌర దైవశాస్త్రము అపవిత్ర దయ్యములను దేవతలని చేయును. వార్రో ఆకాశము భూమి విత్తనములతో క్రియలను వివరించెను. నూమా పాంపిలియసు గ్రంథములు పాతిపెట్టబడి తరువాత కాల్చబడెను. అలెగ్జాండరు తల్లికి వ్రాసిన పత్రిక దేవతలు మనుష్యులని చూపెను. థేలీసు నీరనెను. అనాక్సిమెనీసు వాయువనెను. స్టోయికులు అగ్ని అనిరి. ఎపిక్యూరసు అణువులనెను. మనస్సు లోపలి ప్రతిబింబము శరీరము కాదు. ఆత్మ నాలుగు ధాతువులలో ఏదియు కాదు. సృష్టికర్త శరీరము కాజాలడు. మార్పులేనిది దేనిచేతను మార్చబడదు.

6. ప్రాకృతికమని పిలువబడు తత్త్వజ్ఞాన భాగమందు ప్లేటోనికుల అర్థము గూర్చి

ప్లేటోనికులు శరీరము దేవుడు కాదని చూచిరి. మారునది సర్వోన్నతుడు కాదని చూచిరి. సమస్తము నిజముగా ఉన్నవానివలననే కలుగును. ఆయనకు ఉండుటయే జీవించుటయు వివేకించుటయు ధన్యుడగుటయు. సమస్తము ఆయనచే చేయబడెను. ఆయన ఎవనిచేతను చేయబడలేదు. వివేకగ్రాహ్యము సంవేద్యముకంటె శ్రేష్ఠము. మొదటి రూపము మార్పులేనిది. ఆయన అదృశ్యములు చేయబడినవాటివలన గ్రహింపబడెను.

7. తర్కశాస్త్రమందు ప్లేటోనికులు ఇతర తత్త్వజ్ఞులను ఎంతగా మించినవారని ఎంచవలెను

తర్కశాస్త్రమందు ఎపిక్యూరీయులు స్టోయికులు ఇంద్రియములకు సత్యవివేచన ఆపాదించిరి. ప్లేటోనికులు మనస్సు గ్రహింపును ఇంద్రియ గ్రహింపును వేరుచేసిరి. మన వివేకముల కాంతి సమస్తము చేసిన దేవుడే అని చెప్పిరి. స్టోయికులు మాటల వాదమును ఇంద్రియములపై నిలిపిరి.

8. నీతిశాస్త్రమందును ప్లేటోనికులే ప్రథమ స్థానము వహించుదురు

గుణము దేవుని ఎరిగి అనుకరించుటయే. తత్త్వజ్ఞుడు దేవుని ప్రేమించువాడు. కొందరు మనస్సునుండి వెదకిరి. కొందరు రెండింటినుండి వెదకిరి. బయటి మేలులు తమ నిమిత్తమే వెదకబడవు. వీరందరు మనుష్యునియందే ధన్యతను వెదకిరి. దేవుని అనుభవించువారికి వారు దారి ఇయ్యవలెను. కన్ను వెలుగును అనుభవించునట్లు ఆయనను అనుభవింపవలెను. ప్లేటో గుణము చొప్పున జీవించుటయే అంతమనెను. దేవుని ఎరిగి అనుకరించువాడే గుణము పొందును. దేవుని అనుభవించునప్పుడే తత్త్వజ్ఞుడు ధన్యుడు.

9. క్రైస్తవ విశ్వాసమునకు అత్యంత సమీపముగా వచ్చిన తత్త్వజ్ఞానము గూర్చి

దేవుడు సృష్టికర్తయు వెలుగుయు మేలుయు అని తలంచినవారిని మనము శ్రేష్ఠులని ఎంచుదుము. వారు ప్లేటోనికులైనను పైథగరీయులైనను అన్యజాతుల జ్ఞానులైనను మనకు సమీపము.

10. క్రైస్తవ మతము యొక్క శ్రేష్ఠత తత్త్వజ్ఞుల విద్యకంటె ఉన్నతము

అపొస్తలుడు లోక మూలధాతువుల చొప్పునని హెచ్చరించెను. ఆయనయందు మనము జీవించుచు చలించుచు ఉండుచున్నాము. వారు దేవుని ఎరిగియు ఆయనను దేవునిగా మహిమపరచలేదు. క్రైస్తవుడు ప్లేటోనికుల నామము ఎరుగకపోవచ్చును. దేవుని అదృశ్యములు సృష్టివలన స్పష్టముగా కనబడును. మీలో కొందరు చెప్పినట్లు అని అథేన్సులో పలికెను. వారు జ్ఞానులమని చెప్పుకొని మూఢులయిరి. ఒక్క నిజదేవుని గూర్చినంతవరకు వారిని శ్రేష్ఠులని ఎంచుదుము. స్వభావము బోధ ధన్యత ఒక్క మేలు దేవునినుండే కలుగును.

11. ప్లేటో క్రైస్తవ జ్ఞానమునకు ఎట్లు సమీపించెను

కొందరు ప్లేటో యిర్మీయాను చూచెనని తలంచిరి. కాలగణనము అట్లు కాదని చూపును. ఆదికాండము మొదటి వాక్యములు టైమేయసుతో పోలిక కలిగియున్నవి. అతడు ఎనుబది ఒక సంవత్సరములు బ్రదికెను. టైమేయసులో భూమిని అగ్నిని ముందు కలిపెను. నీరును వాయువును మధ్య ధాతువులుగా చెప్పెను. మార్పులేనివాడే నిజముగా ఉన్నాడని ప్లేటో బలముగా పట్టుకొనెను.

12. ప్లేటోనికులు అనేక దేవతలకు ఉపాసన చేయవలెనని తలంచిరి

ప్లాటీనసు ఇయాంబ్లికసు పోర్ఫిరీ అపులేయసు ప్లేటోనికులని పిలువగోరిరి. మరణాంతర ధన్యత కొరకు ఒక్కనికా అనేకులకా పూజ చేయవలెనని ప్రశ్న.

13. ప్లేటో దేవతలను మంచివారని నిర్వచించెను

ప్లేటో దేవతలందరు మంచివారని చెప్పెను. రంగస్థల నాటకములను ప్రేమించు దేవతలు మంచివారు కారు. అతడు కవులను నగరమునుండి తొలగింపవలెననెను. చెడు దేవతలు లేరు గనుక చెడువారిని శాంతపరచు పూజ అనవసరము. నాటకములను కోరు దేవతలు ఉన్నారు కాని చెడ్డవారు.

ప్లేటోనికులు ఈ సంగతులను వివరింపవలెను. లాబియో ప్లేటోను అర్ధదేవతలలో నిలిపెను. చెడు దేవతలకు రక్తబలులను మంచివారికి నాటకములను చెప్పెను.

14. వివేకాత్మలు మూడు విధములని చెప్పువారు

వివేకాత్మలు మూడు విధములు. దేవతలు ఆకాశమున నివసించుదురు. మనుష్యులు భూమిపై నివసించుదురు. దయ్యములకు శరీర అమరత్వము దేవతలతోను మనస్సు వికారములు మనుష్యులతోను ఉండును. దయ్యములు మధ్యస్థానమున నివసించుదురు.

అపులేయసు సాక్రటీసు దేవుని గూర్చి గ్రంథము వ్రాసెను. అది దేవుడు కాదు దయ్యమని చెప్పెను. దయ్యముల మర్యాదను స్తుతించెను. సాక్రటీసు సహచరుడు దయ్యమే అని అపులేయసు నిరూపించెను. గ్రంథ నామమున దేవుడని పెట్టి చర్చలో దయ్యమనెను.

15. దయ్యములు మనుష్యులకంటె శ్రేష్ఠులు కారు

వివేకముచే మనము వాటికంటె శ్రేష్ఠులము. మంచి జీవితముచే దయ్యములకంటె శ్రేష్ఠులము కావలెను. గ్రద్ద కుక్క సింహము సర్పము కొన్ని శరీర గుణములయందు మనకంటె శ్రేష్ఠము. మనము కూడా శరీర అమరత్వము పొందెదము.

వాయువున నివసించుటవలన దయ్యములు ఆరాధింపదగినవారు కారు. పక్షులు కూడా ఆకాశమున నివసించును. ఆత్మ క్రమము ధాతువుల క్రమము కాదు. పక్షులు అలసినప్పుడు భూమికి దిగును. దయ్యములు అట్లు చేయవని చెప్పుదురు.

16. అపులేయసు దయ్యముల నడవడికను గూర్చి

నిత్య దుఃఖము కంటె కాలిక ధన్యత మేలు. ఆత్మ శరీరముకంటె శ్రేష్ఠము గనుక ఆరాధన వారికి రాదు. దయ్యములు మనుష్యులవలె మనోవికారములచే కలత చెందుదురు. నిత్య దుఃఖము కంటె కాలిక సుఖము మేలు.

17. దయ్యములను మనుష్యులు ఆరాధింపవలెనా

నిజమతము మనలను దయ్యముల వంటి దుర్గుణమునుండి విడిపించును. వారు కోపించుదురు కానుకలచే గెలువబడుదురు. నిజమతము శత్రువులను ప్రేమింపుమనును. దేవతలు ధన్యులు గనుక వికారములు లేరు. మృగములు వివేకము లేనందున వికారములు లేవు. నీవు అనుకరింపనొల్లనివానిని ఎందుకు ఆరాధించెదవు.

18. దయ్యముల మధ్యవర్తిత్వము

అపులేయసు దయ్యములను ప్రార్థనల దూతలుగా నిలిపెను. ప్లేటో దేవతలు మనుష్యులతో కలుగరనెను. ప్లేటో ఈ కల్పనలను సమర్థింపడు. పవిత్రుడు మాంత్రిక నేరములను ప్రేమించు దయ్యములను మధ్యవర్తులుగా వాడవలెనా.

19. మాంత్రిక కళ యొక్క భక్తిహీనత

మాంత్రిక కళలను శాసనములు కఠినముగా శిక్షించును. ఈ శాసనములు క్రైస్తవులు చేసినవి కావు.

కవి మరొక చోట మాంత్రిక కళలను గూర్చి చెప్పెను.

పన్నెండు పట్టికల శాసనము ఈ కళను శిక్షించెను. అతడు ఆ కళలను నిరాకరించెను. రక్తసాక్షులు మతమును ఒప్పుకొని చనిపోయిరి. అపులేయసు మాంత్రికుడని నిందింపబడెను. దయ్యముల ద్వారా నిజదేవునికి ప్రార్థన చేరదు.

20. మంచి దేవతలు దయ్యములతోనే సంభాషించునా

పశ్చాత్తాపపు మనుష్యునితో కలుగక మోసపు దయ్యముతో కలుగునా. ఇది ఆశ్చర్యకరమైన పవిత్రత కాదు. దేవతలు కవుల నిందను విని దయ్యముల క్రీడలను ప్రేమించునా.

21. దయ్యములు దూతలా అను ప్రశ్న

నాలుగు ఎన్నికలు దేవతలను అపమానపరచును. మంచి దేవతలు చెడు దయ్యముల ద్వారా మంచి ప్లేటోను ఎరుగవలెనా. ఈథరు దూరము గనుక దయ్యములు వార్తలు తెచ్చునని చెప్పుదురు. రెండవ దానిలో రెండును మరుగు చేయబడును. మూడవ దానిలో రెండును చెప్పుట అపమానమే. దేవతల మనస్సు మన మనస్సును చూచినచో దూతలు అక్కరలేరు.

22. దయ్యారాధనను విడువవలెను

దయ్యములు హాని చేయగోరు ఆత్మలు. వారు ఆకాశమునుండి త్రోయబడి వాయువున ఖైదీలు. భక్తి మనస్సుచే మనుష్యులు వారికంటె శ్రేష్ఠులు. అపులేయసు మధ్యవర్తి వాదము నమ్మరాదు. వారు గర్వముచే ఉబ్బి అసూయచే వర్ణము తప్పి మోసమున నేర్పరులు. అనేకులను అబద్ధ సూచనలచే దేవతలమని నమ్మించిరి. మిగిలినవారికి దూతలమని నటించిరి.

23. హెర్మెస్ విగ్రహారాధనను గూర్చి

ఐగుప్తు ఉపాసన వ్యర్థమగునని ముందే చెప్పెను. హెర్మెస్ కొన్ని దేవతలను మనుష్యులు చేయుదురనెను. ఐగుప్తు ఆకాశము యొక్క ప్రతిబింబమనెను.

అపొస్తలుడు వారు దేవుని ఎరిగియు మహిమపరచలేదనెను. మనుష్యుడు తన చేతి పనిని ఆరాధించుట దీనత. ఒక్క నిజదేవుని గూర్చి అతడు సత్యమునకు అనుకూలముగా పలికెను.

ప్రవక్తలు విగ్రహములు దేవతలు కారని సంతోషముతో చెప్పిరి. హెర్మెస్ దుఃఖముతో చెప్పెను. దయ్యములు తమ నాశన కాలమును తెలిపిరి. సీమోను అన్న ఎలీసబెతు పేతురు సంతోషముతో గుర్తించిరి. దయ్యములు సమయమునకు ముందే మమ్మును నశింపజేయ వచ్చితివా అనిరి.

24. హెర్మెస్ పితరుల తప్పును ఒప్పుకొనెను

హెర్మెస్ పితరులు దేవతలను చేయు కళను కనుగొనిరనెను. వారు మిక్కిలి తప్పిపోయిరని ఒప్పుకొనెను. అయినను ఆ కళ నశించునని దుఃఖించెను. దివ్య ప్రభావము గత తప్పును బయలుపరచెను. దుష్ట ప్రభావము భవిష్య శిక్షను దుఃఖింపజేసెను.

సత్యము తప్పును తొలగించెను. విశ్వాసము అవిశ్వాసమును తొలగించెను. సర్వలోకము యెహోవాకు క్రొత్త కీర్తన పాడును. బంధకము తరువాత దేవుని నగరము కట్టబడుచున్నది. మారు మనస్సు విముఖతను దిద్దెను. అన్యజాతులు దయ్యములకు బలి ఇచ్చుదురు దేవునికి కాదు. అన్యజాతుల దేవతలు దయ్యములు. యెహోవా ఆకాశములను చేసెను.

ప్రవక్త సంతోషముతోను హెర్మెస్ దుఃఖముతోను ఇవి చెప్పిరి. మనుష్యుడు దేవతలను చేసినను వారు దేవతలు కారు. దయ్యములు మంచి దూతలకు స్నేహితులు కారు. మనుష్యులు చేసిన దేవతలు దేవుడు చేసిన దేవతలకు మధ్యవర్తులు కారు. వారి శక్తి దేవుని రహస్య పాలన అనుమతించినంతవరకే.

25. పరిశుద్ధ దూతలకు మనుష్యులకు సామాన్యమైనవి

మంచి దూతల మధ్యవర్తిత్వము దయ్యముల ద్వారా కాదు. మంచి చిత్తముచే వారితో నివసించుదుము. విశ్వాసముచే ఇప్పుడు వారికి సమీపమగుదుము.

26. అన్యమతమంతయు మృతులను గూర్చినది

హెర్మెస్ ఐగుప్తు సమాధులతో నిండునని దుఃఖించెను. అన్యదేవతలు మృతులే. ఎస్కులేపియసును మెర్క్యురీయు మనుష్యులు. మనుష్యులు చావకుండరు. అన్య గ్రంథములలో దేవతలు మునుపు మనుష్యులే.

ఇసిస్ ఒసిరిసు భార్య. భూదేవతలు కోపించుట సులభము. ఐగుప్తు ఇప్పటికే సమాధులతో నిండియున్నది. దయ్యములు మృతుల ఆత్మలని అతడు నమ్మెను.

27. రక్తసాక్షులకు చూపు గౌరవము

మనము రక్తసాక్షులకు ఆలయములు కట్టము. వారు మన దేవతలు కారు. వారి దేవుడే మన దేవుడు. బలులు దేవునికే అర్పింపబడును. మరుగ్రంథము మంచి దయ్యములను పరిశీలించును. వారి స్మారకములను మనము గౌరవించుదుము. వారి విజయములకు దేవునికి కృతజ్ఞత చెల్లించుదుము. వారిని అనుకరింపుమని మనలను రేపుదుము. సాక్రటీసు దేవుడు ఈ దయ్య వర్గమునకు చెందడు.