ముగింపు వ్యాఖ్యలు

ముగింపు వ్యాఖ్యలు: సువార్తికుడు మరియు కీర్తనల రచయిత అయిన ఆయన జీవితం మరియు పరిచర్యలోని అంశాలపై ఒక నూతన మూల్యాంకనాన్ని అందించడమే ఈ పుస్తకం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.

చార్లెస్ వెస్లీ. ఇటువంటి విధానం ఎప్పుడో జరగాల్సింది, ఎందుకంటే చర్చి చరిత్రలో ఆయన కీర్తికి, స్థానానికి ఆయనకు అర్హమైన గుర్తింపు ఎన్నడూ లభించలేదనేది నిశ్చయం. చార్లెస్ యొక్క అత్యంత సవివరమైన జీవిత చరిత్ర 1841లో వ్రాయబడింది మరియు దానిలోని అనేక నిర్ధారణలు ఎన్నడూ తీవ్రంగా సవాలు చేయబడలేదు అనేది ఒక విచారకరమైన మరియు ఆశ్చర్యకరమైన నిజం.

ఈ పరిస్థితి అనేక కారణాల వల్ల ఏర్పడింది మరియు చార్లెస్ వెస్లీ పాండిత్యం యొక్క పరిణామం విషయంలో ప్రస్తుత స్థితిని క్లుప్తంగా సంగ్రహించడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. చార్లెస్ ఒక వివాదాస్పద వ్యక్తి, అతని సమకాలీనులలో కొందరు అతన్ని ఇష్టపడలేదు మరియు ద్వేషించారు కూడా; జాన్ పాసన్ మరియు మైఖేల్ ఫెన్విక్ దీనికి అత్యంత స్పష్టమైన ఉదాహరణలు, మరియు అదే విధంగా భావించిన వారు ఇంకా చాలా మంది ఉండి ఉంటారు. గౌరవించే మత ప్రచారకులు కూడా...

జాన్ వాల్టన్ చార్లెస్‌కు రాసిన లేఖలోని ఈ భాగం ద్వారా తెలిసినట్లుగా, చార్లెస్ వెస్లీ అతని ముక్కుసూటి ప్రవర్తనతో విసిగిపోయారు:

మిస్టర్ జె. వెస్లీ గారు మమ్మల్ని [ప్రసంగీకులను] ఐక్యంగా ఉంచడానికి చాలా కష్టపడ్డారని, మా మధ్య గర్వం బాగా పాతుకుపోయిందని, మరియు మీ సోదరుని తల వేయబడిన వెంటనే దాని పర్యవసానం ఎలా ఉంటుందో మీరు ముందుగానే ఊహించారని నా స్నేహితునికి చెప్పడం దేవుని కార్యానికి మేలు చేసే అవకాశం ఉందా? ఉపవాస దినాన మీ ప్రసంగంలో మీరు ఇంతకంటే బలమైన మాటలు మాట్లాడలేదా? ప్రియమైన అయ్యా, అటువంటి దురదృష్టకరమైన ప్రవచనాలు బోధకులకు గానీ, దేవుని కార్యానికి గానీ ఏ మేలు చేస్తాయి? అది అల్ప కృప గలవారికి చికాకు పుట్టిస్తుంది, మరియు వాక్యమును యథార్థంగా ప్రకటించే బోధకులను కలవరపరుస్తుంది.

ఇటువంటి ప్రతికూల అంతర్లీన ధోరణులు, మెథడిస్ట్ చరిత్రకారులు చార్లెస్ వెస్లీని చూసిన విధానంపై అనివార్యమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి, ముఖ్యంగా అతని సంచార పరిచర్య తర్వాత అతన్ని పట్టిపీడించిన వివాదాల విషయంలో.

జాన్ వెస్లీ స్వయంగా తన సోదరుడు తన చివరి సంవత్సరాలలో మెథడిజంతో ఏకీభవించని వ్యక్తి అనే అభిప్రాయాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా ప్రచారం చేసి ఉండవచ్చు. వారి మధ్య ఉన్న విభేదాలు చాలా వరకు అందరికీ తెలిసినవే, మరియు వారిలో ఎవరూ, అనామకంగా అయినప్పటికీ, పత్రికలలో ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేసుకోవడానికి వెనుకాడలేదు.

ఇప్పటికే ఉదహరించిన ఉదాహరణలకు అదనంగా, 1 జాన్ వాల్టన్ నుండి CW కి, MS లేఖ, 13 నవంబర్ 1779 (MCA: DDPr 2/55) ను పరిగణించడం ఆసక్తికరంగా ఉంది.

ముగింపు వ్యాఖ్యలు 235, 15 డిసెంబర్ 1779 తేదీన థామస్ కోక్ జాన్ వెస్లీకి రాసిన లేఖ నుండి ఈ క్రింది ఉల్లేఖనం:

ఇటీవలి వరకు మీ సోదరుని స్వభావం గురించి నాకు ఏమాత్రం తెలియదు. అతను నాకు గర్విష్ఠిగా కనిపించాడు, కానీ ఇప్పుడు అతను నిజమైన వినయశీలి అని నాకు సంతృప్తి కలిగింది. నేను అతన్ని మెథడిజంకు శత్రువుగా భావించాను; కానీ మెథడిజం, చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌కు ఎంతవరకు మిత్రపక్షంగా ఉందో, అంతవరకు అతను దానికి నిజమైన మిత్రుడని ఇప్పుడు నేను కనుగొన్నాను; మరియు మీ ప్రణాళిక ప్రకారం చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌కు అంత గొప్ప మిత్రుడు ఎన్నడూ లేడు. అతను తన ఇంట్లో తన కుమారులకు నిర్వహించడానికి అనుమతించే [సంగీత] కచేరీలను దేవునికి అత్యంత అగౌరవకరమైనవిగా; మరియు క్రీస్తు సంఘంలో అతని స్థానం కారణంగా అతనే నేరస్థుడని నేను భావించాను: కానీ పరిణతితో ఆలోచించిన తర్వాత... నేను ఇప్పుడు అతన్ని నిందించలేను.

గడిచిన ఈ రెండేళ్లలో కొంతకాలం పాటు, మీ సోదరుడిని నాలాగే చూసే కొంతమందితో నేను పనిచేశాను; నిస్సందేహంగా వారి పక్షపాత ధోరణులు నా పక్షపాత ధోరణిని మరింత పెంచాయి.2

ఈ లేఖ, మెథడిస్ట్ ఉద్యమం యొక్క అధికారిక పత్రికగా దేశవ్యాప్తంగా ప్రచురితమయ్యే 'ఆర్మీనియన్ మ్యాగజైన్' యొక్క 1790 సంచికలో ప్రచురించబడింది. జాన్ దీనిపై నిశితమైన సంపాదకీయ పర్యవేక్షణ చేసేవారు, మరియు ఈ సందర్భంలో గుర్తింపులను దాచడానికి పెద్దగా ప్రయత్నం చేయకుండా ముద్రించబడిన ఈ లేఖ, ఆయన అనుమతి లేకుండా ప్రచురించబడిందంటే ఊహించలేము. కనీసం పైకి చూస్తే, కోక్ జాన్ యొక్క మరణించిన సోదరుడిపై తనకున్న పాత తక్కువ అభిప్రాయాన్ని 'సరిదిద్దుకుంటున్నాడు' అనేది నిజమే, కానీ ఈ పత్రం యొక్క ఒక ప్రభావం ఏమిటంటే, చార్లెస్‌పై మోపబడిన ఆరోపణలను ప్రముఖంగా చూపించడం మరియు అతని పట్ల ఉన్న శత్రుత్వాన్ని బహిర్గతం చేయడం.

జాన్ వెస్లీ, తాను ప్రత్యర్థులుగా భావించిన వారి పట్ల లేదా ఏదో ఒక విధంగా తనను నిరాశపరిచిన వారి పట్ల నిర్దాక్షిణ్యంగా వ్యవహరించేవాడు. తన సోదరుడి వ్యక్తిత్వంలోని ఈ అంశం గురించి చార్లెస్‌కు ఎలాంటి భ్రమలు లేవు, నిజానికి, తన మతబోధన తొలినాళ్లలో, ఇతరులతో తలెత్తే వివాదాలలో జాన్‌తో కలిసి ఉత్సాహంగా పాల్గొనేవాడు. మతబోధకులు మతకర్మలను నిర్వహించడంపై వివాదం తీవ్రస్థాయిలో ఉన్న 1755 జూన్ 11న, తన సోదరుడు తనను 'పలాయనవాది'గా పరిగణిస్తాడనే తన భయాన్ని చార్లెస్ హంటింగ్‌డన్ కౌంటెస్‌తో పంచుకున్నాడు.3 ఐదు సంవత్సరాల తరువాత, అసమ్మతి మతబోధకులతో వ్యవహరించడానికి నార్విచ్‌కు వెళ్లడానికి చార్లెస్ నిరాకరించడానికి ఒక కారణం, జాన్ యొక్క 'భయం మరియు కపటత్వం నిందనంతా నాపై మోపి, బహుశా నన్ను వదిలేస్తాడేమో' అనే అతని ఆందోళన.4 ఈ అనుమానాలు 2 [థామస్ కోక్,], 'రెవ. డా. సి. నుండి రెవ. జె. వెస్లీకి', ఆర్మీనియన్ మ్యాగజైన్ నుండి సమర్థనీయమైనవిగా కనిపిస్తాయి.

3 బేకర్, జాన్ వెస్లీ మరియు చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్, 168లో ఉదహరించారు.

4 CW నుండి జాన్ వెస్లీకి, MS కాపీ లేఖ, 2 మార్చి 1760 (MCA: DDCW 7/57).

236 ముగింపు వ్యాఖ్యలు థామస్ కోక్ లేఖ ప్రచురణ ద్వారా ప్రాతినిధ్యం వహించిన సాక్ష్యం, అలాగే 1788 సమావేశ నిమిషాలలో చేర్చబడిన చిరిగిపోయిన సంతాప ప్రకటన వంటి విచిత్రమైన సంఘటనలు.5

జాన్ వెస్లీ యొక్క తన తొలి జీవిత చరిత్రలో, జాన్ హాంప్సన్ ఇలా పేర్కొన్నాడు: ఆ మెథడిస్ట్ నాయకుడు 'తాను రూపొందించిన ప్రణాళికలు, సాధ్యమైనంత ఉత్తమమైనవని ఎన్నడూ సందేహించలేదు; కాబట్టి, బోధకులలో ఎవరైనా భిన్నమైన అభిప్రాయం కలిగి, అతని చర్యలను అంగీకరించడానికి నిరాకరించినప్పుడు, నావికులు యోనాను చూసినట్లే అతను వారిని చూశాడు. అతను అత్యంత ఉదాసీనతతో వారిని సముద్రంలోకి విసిరేశాడు.'6 జాన్ తన సోదరుడిని మెథడిస్ట్ ఓడ నుండి బయటకు పంపలేకపోయాడు, ఎందుకంటే అది చాలా వివాదాస్పదమయ్యేది, మరియు ఏదేమైనా చాలా మంది చార్లెస్ అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించారు, కానీ అది తన సోదరుడి మరణానంతర పేరు మరియు ప్రతిష్టపై తెలివిగా ఒక మచ్చ వేయకుండా అతన్ని ఆపలేదు. అలా చేయడం ద్వారా, చార్లెస్ యొక్క తరువాతి కాలపు పరిచర్యపై ఉన్న ప్రతికూల అభిప్రాయానికి అతను తన ఆమోద ముద్ర వేశాడు.

అతని కవితా రచనలు మినహా, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దపు పునరుజ్జీవన ఉద్యమంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన నాయకులలో ఒకరు విసిరిన సవాలును ఎదుర్కోవడంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు పండితులు చాలా వరకు విఫలమయ్యారు. దీని ఫలితంగా, చార్లెస్ వెస్లీ మరణించి రెండు వందల సంవత్సరాలకు పైగా గడిచినా, ముఖ్యంగా మెథడిస్ట్ ఉద్యమంపై అతనికున్న దృక్పథాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, అతని వ్యక్తిత్వాన్ని మరియు పరిచర్యను సమతుల్య పద్ధతిలో అర్థం చేసుకోవడానికి మనం ఇంకా చాలా దూరంలో ఉన్నాము.

చార్లెస్ వెస్లీ పట్ల ఈ ప్రతికూల దృక్పథం సమర్థనీయమైనదేనా అనే ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. అతని వ్యక్తిత్వం విషయానికి వస్తే, అతను తన విమర్శకులకు ఆయుధాలు సమకూర్చాడనడంలో సందేహం లేదు—చార్లెస్ ఒక కోపిష్టి వ్యక్తి, కొన్నిసార్లు అహేతుకమైన స్థాయికి చేరే తీవ్రమైన ఆవేశాలకు లోనయ్యేవాడు. ఒక సిద్ధాంతం ప్రమాదంలో ఉన్నప్పుడు జాన్ వెస్లీ సోదరుడు కనీస సంయమనం కూడా పాటించలేదనే వాస్తవానికి వాల్టన్ యొక్క ఉద్వేగభరితమైన లేఖ ఒక నిదర్శనం. ఆ లేఖపై చార్లెస్ రాసిన వ్యాఖ్యలో కేవలం వాల్టన్ పేరు మాత్రమే ఉంది, ఇది ప్రసంగ వేదిక నుండి వివాదాస్పద అభిప్రాయాలను ప్రకటించడం వంటి చిన్న విషయాల పట్ల చార్లెస్‌కు ఆసక్తి లేదని సూచిస్తుంది.7 అతని పదునైన మాటలు మరియు రెచ్చగొట్టే అభిప్రాయాలు అతని జీవిత చరిత్రను రాయడాన్ని కష్టతరం చేశాయి. అతను అత్యంత ప్రతిభావంతుడైన మరియు ఫలవంతమైన కీర్తనల రచయితలలో ఒకడు కాకపోయి ఉంటే, బెంజమిన్ ఇన్‌ఘమ్ మరియు విన్సెంట్ పెరోనెట్‌ల వలెనే చార్లెస్ వెస్లీ కూడా మెథడిస్ట్ చరిత్ర యొక్క అడుగు భాగంలోనే మిగిలిపోయేవాడని మనం నిర్ధారించవచ్చు.

5 సమావేశ నిమిషాలు, i. 201. 6 హాంప్సన్, జాన్ వెస్లీ, iii. 199–200.

7 జాన్ వాల్టన్ నుండి CW కి, MS లేఖ, 13 నవంబర్ 1779 (MCA: DDPr 2/55).

ముగింపు వ్యాఖ్యలు 237 ఉద్యమ చరిత్రలో చార్లెస్‌కు మరింత ముఖ్యమైన స్థానం అవసరం లేదనే వాదన చేయవచ్చు. ఏదేమైనా, అతను 1756లో సంచార జీవితం నుండి విరమించుకున్నాడు మరియు అతని మరణ సమయానికి అతని వ్యక్తిగత హోదాను బట్టి చూస్తే, అతని లోటు పెద్దగా ఎవరికీ తెలియలేదు. తన సోదరుడి జీవితంలోని చివరి ముప్పై సంవత్సరాలలో జాన్‌కు చికాకు కలిగించిన విషయాలలో ఒకటి, అతను ప్రదర్శించిన తీవ్రమైన ప్రతికూలత. 1756 తర్వాత,

వేర్పాటును వ్యతిరేకించడం మినహా, నాయకత్వంలో ఇకపై ఎలాంటి ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించడానికి చార్లెస్ నిరాకరించాడు. 1785 ఆగస్టు 19న చార్లెస్‌కు జాన్ రాసిన లేఖ అతని నిరాశను సంగ్రహంగా తెలియజేసింది:

'మీరు నాతో చేయిచేయి కలిపి నడవాలనుకుంటే, నడవండి. కానీ మీరు సహాయం చేయలేకపోతే నన్ను అడ్డుకోవద్దు. బహుశా మీరు నాకు దగ్గరగా ఉండి ఉంటే, నేను ఇంకా బాగా చేసి ఉండేవాడినేమో.'8 అయితే, ఇంతకుముందు అనుకున్నదానికంటే మెథడిజంపై చార్లెస్ యొక్క సంచారానంతర ప్రభావం గొప్పదని మరియు మరింత సానుకూలమైనదని గట్టిగా వాదించవచ్చు. దీనిని రెండు విధాలుగా వాదించవచ్చు; మొదటిది, అతని సోదరుడిపై అతని వ్యక్తిగత ప్రభావం, మరియు రెండవది, ఉద్యమంలోని గణనీయమైన నిశ్శబ్ద అభిప్రాయానికి అతను మద్దతు ఇవ్వడం.

అనేక కీలక సందర్భాలలో, ఆంగ్లికన్ల నుండి అధికారికంగా విడిపోవడాన్ని నివారించడంలో చార్లెస్ జోక్యం నిర్ణయాత్మకంగా పనిచేసినట్లు కనిపిస్తోంది.

1754–5 నాటి మతకర్మల వివాదం సమయంలో, జాన్ బోధకులకు పట్టాభిషేకం చేసే విషయంలో సంశయించాడు, కానీ చార్లెస్ యొక్క తీవ్రమైన నిరసనలు మరియు ఆంగ్లికన్ అనుకూల మద్దతును సమీకరించడం వల్ల వెనక్కి తగ్గవలసి వచ్చింది. ఆ తర్వాతి సంవత్సరాలలో, చార్లెస్ తన విశేషాధికార స్థానాన్ని ఉపయోగించి వేర్పాటువాదులపై తీవ్రమైన యుద్ధం చేశాడు: 1784 నాటి పట్టాభిషేకాల అనంతరం కూడా, జాన్‌ను తిరిగి బహిరంగంగా ఆంగ్లికన్ అనుకూల దృక్కోణానికి తీసుకురావడానికి అతను తగినంత ఒత్తిడిని తీసుకురాగలిగాడు. 1785 చివరిలో జరిగిన వరుస సంభాషణలలో, చార్లెస్ తన సోదరుడి నుండి 'అతను చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ నుండి వేరుపడలేదు—మరియు దాని గురించి ఎటువంటి ఆలోచన లేదు' అనే ప్రకటనను రాబట్టాడు.9 ఆ సమయంలో ఈ వాదన యొక్క విలువపై చార్లెస్ సందేహాలు వ్యక్తం చేశాడు, కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే, ఆ తర్వాతి నెలల్లో, ఇతర పరిశీలకులు చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌ పట్ల జాన్ యొక్క పునరుద్ధరించబడిన విధేయతను గమనించారు.10 జాన్ పాసన్ పెట్టుకున్న ఆశ

8 జాన్ వెస్లీ, 'చర్చి గురించి: రెవరెండ్‌కు ఒక లేఖలో—', ఆర్మీనియన్ మ్యాగజైన్, 9 (జనవరి 1786), 51.

9 CW నుండి హెన్రీ డర్బిన్‌కు, MS కాపీ లేఖ, 10 నవంబర్ 1785 (MCA: మెమోరాండా పుస్తకం, చార్లెస్ వెస్లీ బాక్స్ 5).

10 'మిస్టర్ వెస్లీ చర్చికి అనుకూలంగా చాలా గట్టిగా ప్రకటించుకుంటున్నారని నేను వివిధ వర్గాల నుండి విన్నాను.' జాన్ పాసన్ నుండి [చార్లెస్ అట్మోర్‌కు], MS లేఖ,

2 జూన్ 1786 (MCA: PLP 82.2.8).

238 ముగింపు వ్యాఖ్యలు మరియు ఆ 'ముసలి, వాడిపోయిన వేశ్య' నుండి అధికారికంగా విడిపోతానన్న అతని స్నేహితుల ఆశ మరోసారి భగ్నమైంది.11

దీక్షా కార్యక్రమాలు జరిగే సమయానికి ఆ సోదరుల మధ్య ఉన్న ప్రత్యేక సంబంధం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నప్పటికీ, జాన్‌ను తన పట్టును సడలించగల కొద్దిమంది వ్యక్తులలో చార్లెస్ ఒకడిగా నిలిచాడు. 1756 తర్వాత,

విధాన రూపకల్పనలో చార్లెస్ పెద్దగా పాలుపంచుకోలేదు మరియు కొన్ని విషయాలలో అతని ప్రమేయం ఉద్దేశపూర్వకంగానే మినహాయించబడింది, కానీ అతను తన జీవితాంతం జాన్ యొక్క చర్చలలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకున్నాడు, మరియు వేర్పాటు అనే అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం విషయంలో దీనిని అతను గరిష్టంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. జాన్ పాసన్ చార్లెస్ మరణాన్ని 'మహా అడ్డంకి' తొలగిపోవడంగా పేర్కొనడంలో సరైన కారణం ఉంది.12 ఈ మిగిలిపోయిన ప్రభావం, 1784 నాటి దీక్షా కార్యక్రమాల గురించి చార్లెస్‌కు ముందుగా హెచ్చరిక ఇవ్వకపోవడానికి గల కారణాలలో ఒకటి కావచ్చు. జాన్ తన నిర్ణయం యొక్క వివేకంపై కొంత ఆందోళన చెంది ఉండాలి, కానీ ఒకసారి మనసు మార్చుకున్న తర్వాత, తన సోదరుడి వల్ల తన సందేహాలు మరింత పెరగకూడదని కోరుకున్నాడు—అప్పటికే, తన మత బోధన మరియు వ్యక్తిగత జీవితం రెండింటిలోనూ చార్లెస్ ఉద్వేగభరితంగా జోక్యం చేసుకునే అలవాటుతో అతను పూర్తిగా విసిగిపోయి ఉండాలి.

మెథడిజంలో ఆంగ్లికన్ అనుకూల భావజాలం తరపున మాట్లాడగలగడం చార్లెస్ వద్ద ఉన్న అత్యంత శక్తివంతమైన అస్త్రాలలో ఒకటి. ఈ అభిప్రాయ వర్గాన్ని శాంతింపజేయడం ఎంత అత్యవసరమో అతను తన సోదరుడికి పదే పదే నొక్కి చెప్పాడు. ఉదాహరణకు, 1760 నాటి నార్విచ్ వివాదం సమయంలో, అతను క్రిస్టోఫర్ హాప్పర్, జాన్ నెల్సన్, మరియు విలియం గ్రిమ్‌షా వంటి వారి మద్దతును కూడగట్టడంలో జాగ్రత్త వహించాడు. అలాగే, 1778–79లో సిటీ రోడ్ చాపెల్ ప్రసంగ పీఠంపై నియంత్రణ కోసం జరిగిన పోరాటంలో, చాపెల్ నిర్మాణ ఖర్చులకు చందాదారులుగా ఉన్నవారిలో చాలామంది ఆంగ్లికన్లు, మెథడిస్టులు కాదని అతను వెంటనే ఎత్తి చూపాడు.13 చర్చి యొక్క ఈ సమర్థన ద్వారానే...

సంచార జీవనం నుండి విరమించుకున్న తర్వాతే చార్లెస్ అత్యంత సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపారని మెథడిజం వాదిస్తుంది. ఇది ప్రాథమిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన విషయం, ఎందుకంటే ఇది 1780ల నాటికి చార్లెస్ మరియు అతని మద్దతుదారులు మైనారిటీలో ఉన్నారనే అభిప్రాయానికి విరుద్ధంగా ఉంది.14 బదులుగా, 11 జాన్ పాసన్ నుండి [చార్లెస్ అట్మోర్]కు, MS లేఖ, 13 ఫిబ్రవరి 1786 (MCA: PLP) నుండి ఇది స్పష్టమవుతుంది.

12 జాన్ పాసన్ నుండి [చార్లెస్ అట్మోర్] కు, MS లేఖ, 28 ఏప్రిల్ 1788 (MCA: PLP 82.4.4).

13 బేకర్, చార్లెస్ వెస్లీ యాజ్ రివీల్డ్, 132.

14 ఉదాహరణకు, హారిసన్, ది సెపరేషన్ ఆఫ్ మెథడిస్ట్స్ ఫ్రమ్ ది చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్, 12–13; లెస్లీ చర్చ్, మోర్ అబౌట్ ది ఎర్లీ మెథడిస్ట్ పీపుల్, 255–6; రాక్, రీజనబుల్

ఎంథూసియాస్ట్, 525; జాక్సన్, చార్లెస్ వెస్లీ, i. పేజీలు vii–viii మరియు ii. 377.

ముగింపు వ్యాఖ్యలు 239 ప్రాథమిక ఆధారాల ప్రకారం, గణనీయమైన సంఖ్యలో బ్రిటిష్ మెథడిస్టులు, బహుశా మెజారిటీ ప్రజలు కూడా, వేర్పాటును వ్యతిరేకించి ఉండేవారని, లేదా కనీసం ఆ ప్రతిపాదన పట్ల అసౌకర్యంగా భావించి ఉండేవారని తెలుస్తోంది. ఇది, సంఖ్యలో తక్కువగా ఉన్న చాపెల్ ట్రస్టీల చర్యల ద్వారా మాత్రమే కాకుండా, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం అంతటా మరియు 1800 తర్వాత దశాబ్దాల పాటు సమాజ స్థాయిలో చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌ పట్ల కనబడిన బలమైన అనుబంధం ద్వారా కూడా స్పష్టమవుతుంది. ఒకవేళ చర్చ్ మెథడిజం, హోర్టన్ మరియు పైన్ వంటి ధనిక ట్రస్టీలకు మాత్రమే పరిమితమై ఉన్నప్పటికీ, చాపెల్ భవన నిర్మాణ ఖర్చులకు మరియు పేదల మధ్య చేసే పనులకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం ద్వారా అది గణనీయమైన తోడ్పాటును అందించి ఉండేది. అనేక ఇతర మెథడిస్టులు కూడా చర్చి పట్ల అనుబంధాన్ని కలిగి ఉన్నారనే వాస్తవం ఈ విషయాన్ని మరింత బలపరుస్తుంది.

1750వ దశకంలో, జాన్ వెస్లీ విడిపోయే అంచున ఉన్నప్పుడు, ఒకవేళ ఆయన విడిపోయి ఉంటే ఏమి జరిగి ఉండేదో ఊహించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. అటువంటి విభజన జరిగి ఉంటే, కేవలం సామాజిక హోదా మరియు వివక్షను నివారించడం వంటి కారణాల వల్లనైనా, ప్రముఖ సామాన్య ప్రజలు బహుశా చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌ను ఎంచుకుని ఉండేవారు. ఇక సంఘాలలోని శ్రేణుల విషయానికొస్తే, చాలామంది వెస్లీని అనుసరించి డిసెంట్‌లో చేరి ఉండేవారు, కానీ గణనీయమైన సంఖ్యలో, ఎంత అనేది కచ్చితంగా తెలియకపోయినా, ఆంగ్లికన్ వర్గంలోకి తిరిగి వచ్చి ఉండేవారు. మెథడిజం మరియు చర్చి మధ్య స్పష్టమైన ఎంపిక వారి ముందు ఎప్పుడూ ఉంచబడనప్పటికీ, 1791 తర్వాత అన్ని వర్గాల ప్రజలు చాలామంది ఈ ఉద్యమాన్ని విడిచిపెట్టారన్న వాస్తవం దీనిని చూపిస్తుంది. జాతీయ సభ్యత్వం 25,000 కంటే తక్కువగా ఉన్న 1750వ దశకంలో విడిపోయి ఉంటే, నష్టం గణనీయంగా ఉండేది. జాన్ వెస్లీ స్వయంగా దీనిని అంగీకరించారు; నలభై సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన సంఘటనలను ప్రస్తావిస్తూ, 1786 ఫిబ్రవరి 21 నాటి ఒక లేఖలో ఆయన, 'ఒకవేళ మనం అప్పుడు చర్చిని విడిచిపెట్టి ఉంటే, మనం చేసిన మంచిలో పదో వంతు కూడా చేసి ఉండేవాళ్ళం కాదు' అని స్పష్టం చేశారు.16

యాభై సంవత్సరాలకు పైగా సాగిన పోరాటం మరియు స్థిరమైన ఎదుగుదల తర్వాత, 1791 నాటికి, మెథడిజం ఒక స్వతంత్ర మత శాఖగా వర్ధిల్లేంత బలంగా తయారైంది. 72,476 మంది సభ్యులతో, అది చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి ప్రజలను కోల్పోయే స్థోమతను కూడా సంపాదించుకుంది. మౌలిక సదుపాయాలు కూడా నిరంతర విస్తరణకు అనువుగా ఉండే అధునాతన స్థాయిని అందుకున్నాయి.

ఒక తరం క్రితం పరిస్థితి ఇలా ఉండి ఉండకపోవచ్చు—మెథడిస్ట్‌లకు సేవ చేస్తున్న నాలుగు వందల ప్రచార గృహాలలో చాలా వరకు

15 సభ్యత్వ గణాంకాలు మొదటిసారిగా 1767 కాన్ఫరెన్స్ మినిట్స్‌లో ప్రచురించబడ్డాయి, అందులో 25,911 మంది సభ్యుల సంఖ్య నమోదైంది. కాన్ఫరెన్స్ మినిట్స్, i. 71.

16 JW నుండి థామస్ టేలర్‌కు, MS లేఖ, 21 ఫిబ్రవరి 1786 (MCA: DDX 56).

240 ముగింపు వ్యాఖ్యలు: 1784 నాటికి సంఘాలు సాపేక్షంగా ఇటీవలి కాలంలోనే స్థాపించబడ్డాయి, మరియు నిర్మాణ వ్యయాలకు అసమానంగా విరాళాలు అందించింది చర్చ్ మెథడిస్టులే. అలాగే, 1756 తర్వాతి తరంలోనే మెథడిజం ఆంగ్లం మాట్లాడే ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. ఈ ఉద్యమం ఒక అసమ్మతి చర్చిగా విదేశాలలో విజయం సాధించి ఉండవచ్చు, కానీ ఆ విభజన మాతృ సంస్థలో కలిగించే అంతరాయాన్ని బట్టి చూస్తే, విస్తరణకు తీవ్రమైన ఆటంకం ఎదురయ్యే అవకాశం కూడా అంతే ఉంది.

ఆంగ్లికన్లతో సంబంధం లేకుండా మెథడిజం స్వతంత్రంగా వర్ధిల్లే స్థితికి వచ్చే వరకు వేర్పాటును నివారించడం ద్వారా, చార్లెస్ వెస్లీ 'అభివృద్ధికి ఆటంకం కలిగించే ప్రభావం'17 చూపకపోగా, తర్వాతి శతాబ్దంలో శ్రేయస్సుకు మార్గం సుగమం చేయడంలో సహాయపడ్డారు. ఇది ఆయన స్వయంగా ఊహించిన లేదా స్వాగతించిన విషయం కానప్పటికీ, బ్రిటన్‌లో వెస్లియన్ మెథడిస్ట్ చర్చ్‌గా మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో మెథడిస్ట్ ఎపిస్కోపల్ చర్చ్‌గా ఆవిర్భవించిన వాటి విజయం మరియు విశిష్ట గుర్తింపునకు ఆయన చేసిన కీలకమైన కృషికి గుర్తింపు దక్కాలి.

చార్లెస్ వెస్లీ ప్రాముఖ్యతను అంచనా వేసేటప్పుడు, 1756కి ముందు సంవత్సరాలలో ఆయన చేసిన పరిచర్యను కూడా గుర్తుంచుకోవాలి, ఆ సమయంలో ఆయన ఒక విశిష్టమైన వెస్లియన్ ఉద్యమాన్ని స్థాపించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

ఆ కీలకమైన సంవత్సరాలలో మెథడిజం మనుగడ సాగించడంలో అతని సోదరుడితో అతని భాగస్వామ్యం ఒక ప్రధాన కారకంగా ఉంది, మరియు వారి ఉమ్మడి పరిచర్యలోని ప్రసంగం మరియు పాస్టర్ల పర్యవేక్షణ వంటి కొన్ని రంగాలలో, ఆ ఇద్దరిలో చార్లెస్ మరింత సమర్థవంతంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.

చార్లెస్ వెస్లీ జీవితం, పరిచర్య మరియు చర్చ్ మెథడిజం చేసిన కృషిపై జరిపిన ఈ లోతైన అధ్యయనం, ఈ ఉద్యమం యొక్క తొలి చరిత్రకు సంబంధించిన ఇతర ముఖ్యమైన అంశాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది. చార్లెస్ పత్రాలు, సువార్త పునరుజ్జీవనాన్ని దాని విస్తృత కోణాల్లో అధ్యయనం చేయడానికి ఒక అసాధారణమైన గొప్ప వనరుగా నిలుస్తాయి. ఇవి, అందరికీ సుపరిచితమైన మరియు అత్యధికంగా ఉపయోగించబడుతున్న జాన్ వెస్లీ ఆర్కైవ్‌కు పూరకంగా ఉన్నాయి. చార్లెస్ రాసిన సుమారు ఎనిమిది వందల ఉత్తరాలు,18 వాటిలోని అనేక వందల ఉప-ఉత్తరాలు, మరియు భారీ మొత్తంలో అనుబంధ సమాచారం ఇప్పటికీ లభ్యమవుతున్నాయి.

రివైవల్ నాయకత్వం లోపలి నుండి ఒక భిన్నమైన దృక్కోణాన్ని అందించడం ద్వారా, ఈ సంకలనం ముఖ్యమైన సంఘటనలపై కొత్త వెలుగును ప్రసరింపజేస్తుంది; ఇది ప్రస్తుత నమూనా నుండి తీవ్రమైన మార్పులకు మద్దతు ఇవ్వగలదు. అయినప్పటికీ, ఈ సంకలనం గణనీయంగా తక్కువగా ఉపయోగించబడుతోంది.

17 స్మిత్, వెస్లియన్ మెథడిజం చరిత్ర, i. 582.

18. లివర్‌పూల్ హోప్ యూనివర్సిటీకి చెందిన కెన్నెత్ న్యూపోర్ట్ అందించిన సమాచారం.

ముగింపు వ్యాఖ్యలు 241 చార్లెస్‌ను నిర్లక్ష్యం చేయడం అనేది, రెండు వందల సంవత్సరాలకు పైగా ఆధిపత్యం చెలాయించిన తొలి మెథడిస్ట్ చరిత్రపై జాన్ వెస్లీ-కేంద్రీకృత దృక్పథానికి ఒక లక్షణం మరియు ఫలితం కూడా. ఈ వ్యామోహం వల్ల నష్టపోయిన ఇతర ముఖ్యమైన వ్యక్తులలో, జాన్‌ను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించవచ్చు.

క్రమబద్ధమైన వెస్లియన్ వేదాంతాన్ని స్థాపించడానికి ఎంతో కృషి చేసి, తన సమకాలీనులచే మెథడిస్ట్ సాధువుగా పరిగణించబడిన ఫ్లెచర్.19 ఫ్లెచర్ రచనల పూర్తి సంచిక ఏదీ అందుబాటులో లేదు, మరియు ఫ్లెచర్, అతని భార్య, మార్గదర్శక బోధకురాలు మేరీ బోసాంక్వెట్ సంకలనం చేసిన వ్యక్తిగత పత్రాలు, బ్రిటిష్ మెథడిస్ట్ ఆర్కైవ్స్‌లో అతిపెద్ద ఏకైక సేకరణగా ఉన్నప్పటికీ, ఇటీవలి వరకు నిర్లక్ష్యానికి గురయ్యాయి. జార్జ్ వైట్‌ఫీల్డ్ మరియు మోరవియన్లు చేసిన సవివరమైన కృషిని కూడా మెథడిస్ట్ పండితులు చాలా వరకు విస్మరించారు.

జాన్ వెస్లీ నీడలోకి నెట్టివేయబడినది కేవలం నాయకులు మాత్రమే కాదు: వారు లేకుండా మెథడిజం ఉండేది కాదు, సామాన్య ప్రజలు తమకు అర్హమైన గుర్తింపును ఎన్నడూ పొందలేదు.20

అయినప్పటికీ, బ్రిటన్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని ఆర్కైవ్‌లలో అన్ని సామాజిక వర్గాలకు చెందిన మెథడిస్టులు రాసిన, ఇంతవరకు అన్వేషించని ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, డైరీలు, ప్రసంగాలు మరియు జ్ఞాపికల పుస్తకాలు అపారమైన సంఖ్యలో ఉన్నాయి. ఇవి తొలినాళ్ల ఉద్యమం యొక్క వాస్తవికతపై అమూల్యమైన అంతర్దృష్టిని అందిస్తూ, దాని విలక్షణమైన పరిణామాన్ని వివరిస్తాయి. దీనికి భిన్నంగా, జాన్ వెస్లీ అధ్యయనాలు ప్రతి సంవత్సరం కొత్త ప్రచురణలతో అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. ఈ విషయాన్ని ఆయన ప్రాముఖ్యతను ప్రశ్నించడానికి చెప్పడం లేదు, కానీ మెథడిస్ట్ చరిత్రను ఇతరుల దృక్కోణం నుండి అధ్యయనం చేయవలసిన అవసరం ఉందని నొక్కి చెప్పడానికే చెబుతున్నాను. అటువంటి కృషి జాన్ వెస్లీపైనే కొత్త వెలుగును ప్రసరింపజేయడమే కాకుండా, సంస్కరణానంతర చర్చి యొక్క గొప్ప విజయ గాథలలో ఒకటైన దానికి ఇతర వ్యక్తులు చేసిన కృషిని కూడా వెలుగులోకి తెస్తుంది.

ప్రాథమిక గ్రంథాలను నిశితంగా పరిశీలించడం ద్వారా చార్లెస్ వెస్లీ అసాధారణమైన ప్రతిభ కలిగిన వ్యక్తి అనే అభిప్రాయం కలుగుతుంది. తన సోదరుడు తోడుగా లేకుండా జాన్ వెస్లీ ఇంత సాధించి ఉండేవాడా అనేది చాలా సందేహాస్పదం. తన ప్రసంగ సామర్థ్యాలు, సాహిత్య ప్రావీణ్యం, మరియు మతబోధక నైపుణ్యాలతో పాటు, జాన్‌లో కొరవడిన మానవతా స్పర్శను చార్లెస్ ప్రదర్శించాడు. ఇది ఎల్లప్పుడూ సానుకూల రీతిలో వ్యక్తమవనప్పటికీ, అతను సామాన్య ప్రజల పట్ల ఒక విధంగా స్పందించేవాడు.

19 పాట్రిక్ స్ట్రీఫ్, రిలక్టెంట్ సెయింట్? ఎ థియోలాజికల్ బయోగ్రఫీ ఆఫ్ ఫ్లెచర్ ఆఫ్ మేడ్లీ, అనువాదం. జి. డబ్ల్యూ. ఎస్. నోల్స్ (పీటర్‌బరో: ఎప్‌వర్త్, 2001), పే. vii.

20 'వెస్లీ నుండి భిన్నంగా ఉన్న మెథడిస్టుల గురించి ఇప్పటివరకు చాలా తక్కువ పరిశోధన జరిగింది.'

ర్యాక్, రీజనబుల్ ఎంథూసియాస్ట్, 558.

242 ముగింపు వ్యాఖ్యలు అతని సోదరుడు అలా కాదని. మెథడిజం నిలదొక్కుకుని, వర్ధిల్లిందన్నది ఇద్దరి కృషికి మరియు ఒకరికొకరు పూరకంగా ఉండే సామర్థ్యాలకు నిదర్శనం.

వెస్లీ సోదరులు. సంవత్సరాల తరబడి జరిగిన తీవ్రమైన వివాదం నుండి ఆవిర్భవించిన చర్చి కేవలం ఒక వ్యక్తి యొక్క అద్భుత సృష్టి కాదు, అది జాన్ మరియు చార్లెస్ వెస్లీ, మరియు వారి అనుచరుల విభిన్న దృక్పథాల నుండి పుట్టిన ఒక రాజీ.

గ్రంథసూచిక అబెలోవ్, హెన్రీ, ఇవాంజెలిస్ట్ ఆఫ్ డిజైర్: జాన్ వెస్లీ అండ్ ది మెథడిస్ట్స్ (స్టాన్‌ఫోర్డ్: స్టాన్‌ఫోర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1990).

అజ్ఞాత, 'చార్లెస్ వెస్లీ సంతాప వార్త', జెంటిల్మన్స్ మ్యాగజైన్, 63 (1788), 368.

'జాన్ వెస్లీ సంతాప వార్త', జెంటిల్మన్స్ మ్యాగజైన్, 69 (1791), 282–4.

'ఇటీవలి మరణాలు [మేరీ టూత్]', మెథడిస్ట్ మ్యాగజైన్, 66 (1843), 1036–7.

'డెర్బీలో తొలి మెథడిజం', క్రిస్టియన్ మిసెల్లానీ (డిసెంబర్ 1870).

అట్మోర్, చార్లెస్, ది మెథడిస్ట్ మెమోరియల్; మెథడిస్టులు అని పిలువబడే ప్రజలలో దైవకార్యం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళిన బోధకుల జీవితాలు మరియు స్వభావాల యొక్క నిష్పక్షపాతమైన చిత్రణ, ఇటీవల దివంగతులైన రెవరెండ్ జాన్ వెస్లీకి సంబంధించి. అత్యంత ప్రామాణికమైన మూలాల నుండి సేకరించి అక్షర క్రమంలో అమర్చబడింది. తొలికాలం నుండి మతం యొక్క స్థితిపై ఒక సంక్షిప్త వివరణతో పరిచయం చేయబడింది మరియు ఒక క్లుప్తమైన

మెథడిజం చరిత్ర. దీనికి అదనంగా, ప్రస్తుతం అదే కార్యంలో నిమగ్నమై ఉన్న బోధకుల కాలక్రమ జాబితా కూడా ఇవ్వబడింది (బ్రిస్టల్: రిచర్డ్ ఎడ్వర్డ్స్,

అవిస్, పాల్, ఆంగ్లికనిజం మరియు క్రైస్తవ చర్చి: చారిత్రక దృక్పథంలో వేదాంత వనరులు (మిన్నియాపాలిస్: ఫోర్ట్రెస్, 1989).

బేకర్, ఫ్రాంక్, చార్లెస్ వెస్లీ అతని లేఖల ద్వారా వెల్లడైనట్లుగా (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1948).

విలియం గ్రిమ్‌షా (1708–1763) (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1963).

జాన్ వెస్లీ మరియు చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1970).

'ప్రేమలో కవి—చార్లెస్ వెస్లీ ప్రేమ వ్యవహారం, 1747–49', మెథడిస్ట్ హిస్టరీ, 29:4 (జూలై 1991), 235–47.

బ్యాంక్స్, మారియన్, 'డైరీ ఆఫ్ ఎ బర్మింగ్‌హామ్ మెథడిస్ట్', ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది వెస్లీ హిస్టారికల్ సొసైటీ, 39 (ఫిబ్రవరి 1974), 97–103.

బెబ్బింగ్టన్, డేవిడ్, నాల్, మార్క్, మరియు రావ్లిక్, జార్జ్, సంపాదకులు, ఇవాంజెలికలిజం: ఉత్తర అమెరికా, బ్రిటిష్ దీవులు మరియు ఆవల జనాదరణ పొందిన ప్రొటెస్టాంటిజం యొక్క తులనాత్మక అధ్యయనాలు, 1700–1990 (ఆక్స్‌ఫర్డ్: ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్,

బెకర్లెగ్, ఆలివర్, 'ది చర్చ్ మెథడిస్ట్స్', వెస్లీ హిస్టారికల్ సొసైటీ ప్రొసీడింగ్స్, 34 (సెప్టెంబర్ 1963), 63–5.

బెన్హామ్, డేనియల్, జేమ్స్ హట్టన్ జ్ఞాపకాలు: అతని జీవిత చరిత్ర మరియు యునైటెడ్ బ్రదరెన్‌తో సంబంధం (లండన్: హామిల్టన్, ఆడమ్స్, &

244 గ్రంథసూచి బెన్సన్, జోసెఫ్, 'జాన్ హోర్టన్ యొక్క పాత్ర మరియు మరణం', మెథడిస్ట్ మ్యాగజైన్, బెన్సన్, లూయిస్, ది ఇంగ్లీష్ హైమ్: ఇట్స్ డెవలప్‌మెంట్ అండ్ యూజ్ ఇన్ వర్షిప్ (ఫిలడెల్ఫియా: ది ప్రెస్బిటేరియన్ బోర్డ్ ఆఫ్ పబ్లికేషన్, 1915).

బెర్గర్, తెరెసా, థియాలజీ ఇన్ హైమ్స్? ఎ స్టడీ ఆఫ్ ది రిలేషన్‌షిప్ ఆఫ్ డాక్సాలజీ అండ్ థియాలజీ (నాష్విల్: కింగ్స్‌వుడ్ బుక్స్, 1989).

బోమన్, విలియం, డ్యూస్‌బరీ నివాసులకు రాసిన ఒక లేఖలో ప్రదర్శించబడిన మెథడిజం యొక్క మోసం, వారిలో మెథడిస్టులు అని పిలువబడే ఒక నిర్దిష్ట ఆధునిక ఉత్సాహవంతుల వర్గం యొక్క పెరుగుదల వలన (లండన్: జోసెఫ్ కోసం ముద్రించబడింది)

వేక్‌ఫీల్డ్ ప్రభువు, 1740).

బోమర్, జాన్, ప్రారంభ మెథడిజంలో ప్రభువు విందు సంస్కారం (లండన్: డాక్రే, 1951).

బ్రెయిల్స్‌ఫోర్డ్, మేబెల్, ఇద్దరు సోదరుల కథ: జాన్ & చార్లెస్ వెస్లీ (లండన్:

రూపర్ట్ హార్ట్-డేవిస్, 1954).

బ్రౌన్-లాసన్, ఆల్బర్ట్, జాన్ వెస్లీ మరియు 18వ శతాబ్దపు ఆంగ్లికన్ ఇవాంజెలికల్స్ (బిషప్ ఆక్లాండ్: పెంట్‌ల్యాండ్, 1994).

బుల్లర్, జేమ్స్, రెవరెండ్ మిస్టర్ వెస్లీ మతగురువులకు చేసిన ప్రసంగానికి ప్రత్యుత్తరం (బ్రిస్టల్: ఎస్. ఫార్లీచే ముద్రించబడింది, 1756).

బంటింగ్, థామస్ పెర్సివాల్, జాబెజ్ బంటింగ్ జీవితం, 2 సంపుటాలు. (లండన్:

లాంగ్‌మన్, బ్రౌన్, గ్రీన్, లాంగ్‌మన్స్, & రాబర్ట్స్, 1859).

చాడ్విక్, ఓవెన్, ది విక్టోరియన్ చర్చ్, భాగం 1, 2వ కూర్పు, ఇంగ్లాండ్ యొక్క చర్చి చరిత్ర, 5 (లండన్: ఆడమ్ & చార్లెస్ బ్లాక్, 1970).

చలోనర్, డబ్ల్యూ. హెచ్., 'పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరి భాగంలో మాంచెస్టర్', జాన్ రైలాండ్స్ లైబ్రరీ బులెటిన్, 42 (1959–60), 40–60.

చిల్‌కోట్, పాల్, ఆమె వారికి క్రీస్తును అందించింది: తొలి మెథడిజంలో మహిళా బోధకుల వారసత్వం (నాష్విల్: అబింగ్‌డన్, 1993).

చర్చ్, లెస్లీ, ది ఎర్లీ మెథడిస్ట్ పీపుల్ (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1948).

తొలి మెథడిస్ట్ ప్రజల గురించి మరిన్ని వివరాలు (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1949).

చర్చ్, థామస్, రెవరెండ్ మిస్టర్ జాన్ వెస్లీ గారి చివరి డైరీపై మరికొన్ని వ్యాఖ్యలు, మరియు అతని 'ఫార్దర్ అప్పీల్' పై కొన్ని పరిశీలనలు, ఇవి చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ యొక్క రాజ్యాంగం మరియు సిద్ధాంతంతో అతని ప్రవర్తన మరియు భావాల అసంగతత్వాన్ని చూపుతాయి, మరియు జస్టిఫికేషన్‌కు సంబంధించిన నిబంధనలను వివరిస్తాయి; దీనికి జతచేయబడినది, 'వ్యాఖ్యల' సమర్థన, ఇది ఆ పెద్దమనిషికి రాసిన రెండవ లేఖలో మిస్టర్ వెస్లీ గారి సమాధానానికి ప్రత్యుత్తరం (లండన్: ఎం. కూపర్ చే ముద్రించబడి, అమ్మబడింది, 1746).

క్లార్క్, ఆడమ్, 'డాక్టర్ ఆడమ్ క్లార్క్ యొక్క అసలు లేఖ', వెస్లీ హిస్టారికల్ సొసైటీ ప్రొసీడింగ్స్, 18 (1931–2), 21–9.

[కోక్, థామస్], '[రెవ. డా. సి. నుండి రెవ. జె. వెస్లీకి]', 1790 సంవత్సరపు ఆర్మీనియన్ మ్యాగజైన్, ప్రధానంగా సార్వత్రిక విమోచనపై సంగ్రహాలు మరియు అసలు గ్రంథాలను కలిగి ఉంది, 13 (1790), 50–1.

గ్రంథసూచి 245 కుక్, ఫెయిత్, విలియం గ్రిమ్‌షా ఆఫ్ హావోర్త్ (ఎడిన్‌బర్గ్: బ్యానర్ ఆఫ్ ట్రూత్) కార్న్‌వాల్, రాబర్ట్, విజిబుల్ అండ్ అపోస్టోలిక్: ది కాన్‌స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ది చర్చ్ ఇన్ హై చర్చ్ ఆంగ్లికన్ అండ్ నాన్-జ్యూరర్ థాట్ (న్యూవార్క్: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ డెలావేర్ ప్రెస్, 1993).

క్రూక్‌షాంక్, చార్లెస్, ఐర్లాండ్‌లో మెథడిజం చరిత్ర, 3 సంపుటాలు. (బెల్‌ఫాస్ట్:

ఆర్. ఎస్. అలెన్, 1885–8).

[క్రట్టెండెన్, రాబర్ట్], రెవరెండ్ మిస్టర్∗∗∗∗కు రాసిన లేఖలో పరిగణించబడిన మెథడిస్టుల సూత్రాలు మరియు బోధనలు (లండన్: జేమ్స్ కోసం ముద్రించబడింది)

క్యూరీ, రాబర్ట్, మెథడిజం డివైడెడ్: ఎక్యుమెనికలిజం యొక్క సామాజిక శాస్త్రంలో ఒక అధ్యయనం (లండన్: ఫేబర్ & ఫేబర్, 1968).

డాలిమోర్, ఆర్నాల్డ్, ఎ హార్ట్ సెట్ ఫ్రీ: ది లైఫ్ ఆఫ్ చార్లెస్ వెస్లీ, ప్రముఖ కీర్తనల రచయిత, నిర్భయ సువార్తికుడు, శక్తివంతమైన బోధకుడు (వెల్విన్:

ఎవాంజెలికల్ ప్రెస్, 1988).

జార్జ్ వైట్‌ఫీల్డ్; 18వ శతాబ్దపు పునరుజ్జీవనపు గొప్ప సువార్తికుని జీవితం మరియు కాలాలు, 2 సంపుటాలు. (ఎడిన్‌బరో: బ్యానర్ ఆఫ్ ట్రూత్ ట్రస్ట్ 1970).

డాసన్, జోవన్నా, 'గ్రేట్ హావోర్త్ రౌండ్‌లో క్షేత్రస్థాయిలో మెథడిజం', వెస్లీ హిస్టారికల్ సొసైటీ, యార్క్‌షైర్ బ్రాంచ్ వారి ప్రొసీడింగ్స్

అకేషనల్ పేపర్, 3 (1978).

డ్యూస్, కోలిన్, 1744 నుండి హావోర్త్‌లో మెథడిజం చరిత్ర: సండే స్కూల్ నూట యాభైవ వార్షికోత్సవం కోసం సంకలనం చేయబడింది, 3 మే 1981

(కీగ్లీ: బ్రాంటే ప్రింట్, 1981).

డర్స్టన్, క్రిస్టోఫర్, మరియు ఈల్స్, జాక్వెలిన్, సంపాదకులు, కల్చర్ ఆఫ్ ఇంగ్లీష్ ప్యూరిటనిజం 1560–1700 (హౌండ్‌మిల్స్: పాల్‌గ్రేవ్ మాక్‌మిలన్ [1996]).

ఈయర్స్, జార్జ్, టౌన్‌సెండ్, డబ్ల్యూ. జె., మరియు వర్క్‌మన్, హెచ్. బి., సంపాదకులు, మెథడిజం యొక్క ఒక కొత్త చరిత్ర, 2 సంపుటాలు. (లండన్: హోడర్ ​​& స్టౌటన్, 1909).

ఎడ్వర్డ్స్, మాల్డ్విన్, ఫ్యామిలీ సర్కిల్: జాన్ మరియు చార్లెస్ వెస్లీలకు సంబంధించి ఎప్వర్త్ కుటుంబ గృహస్థుపై ఒక అధ్యయనం (లండన్: ఎప్వర్త్, 1949).

ఎస్టే, థామస్, మెథడిజం ప్రదర్శన: 1743 నవంబర్ 4న న్యూకాజిల్‌లోని మూట్ హాల్‌లో ప్రదర్శించడానికి ఉద్దేశించిన విధంగా, ఏకాంక ప్రహసనం. 'ట్రిక్ అపాన్ ట్రిక్; లేదా, ది వింట్నర్ ఇన్ ది సడ్స్' అనే ప్రహసనం నుండి మిస్టర్ ఎస్టేచే మార్పులు చేసి ప్రచురించబడింది.

(న్యూకాజిల్ అపాన్ టైన్: ప్రచురణకర్త కొరకు ముద్రించబడింది, 1743).

ఫీల్డ్, క్లైవ్, 'పద్దెనిమిదవ శతాబ్దపు యాంటీ-మెథడిస్ట్ ప్రచురణలు: ఒక సవరించిన గ్రంథ పట్టిక', బులెటిన్ ఆఫ్ ది జాన్ రైలాండ్స్ యూనివర్శిటీ లైబ్రరీ ఆఫ్ మాంచెస్టర్, 73:2 (వేసవి 1991).

ఫ్లెచర్, నథానియల్, ఎ మెథడిస్ట్ డిసెక్టెడ్; లేదా, వారి తప్పుల వివరణ (యార్క్: సీజర్ వార్డ్ చే ముద్రించబడింది, 1749).

గార్నెట్, జేన్, మరియు మాథ్యూ, కోలిన్, సంపాదకులు, 1700 నుండి పునరుజ్జీవనం మరియు మతం:

జాన్ వాల్ష్ కోసం వ్యాసాలు (లండన్: హాంబల్డన్, 1993).

246 గ్రంథసూచి [గిబ్సన్, ఎడ్మండ్], ఒకవైపు ఉదాసీనతకు, మరోవైపు ఉత్సాహానికి వ్యతిరేకంగా హెచ్చరికగా, తన డియోసెస్ ప్రజలకు, ముఖ్యంగా లండన్ మరియు వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ అనే రెండు గొప్ప నగరాల వారికి లండన్ బిషప్ రాసిన పాస్టోరల్ లేఖ (లండన్: ఎస్. బక్లీచే ముద్రించబడింది, 1739).

[ ], సాధారణంగా మెథడిస్టులు అనే పేరుతో పిలువబడే ఒక నిర్దిష్ట వర్గం యొక్క ప్రవర్తన మరియు నడవడికపై పరిశీలనలు (లండన్: ?E. చే ముద్రించబడింది).

గిబ్సన్, విలియం, చర్చ్, స్టేట్ అండ్ సొసైటీ 1760–1850 (న్యూయార్క్: సెయింట్ మార్టిన్స్, 1994).

చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ 1688–1832: ఐక్యత మరియు సయోధ్య (లండన్:

గిల్, ఫ్రెడరిక్, చార్లెస్ వెస్లీ ది ఫస్ట్ మెథడిస్ట్ (లండన్: లట్టర్‌వర్త్, 1964).

గుడ్విన్, చార్లెస్, 'నీచమైనదా లేక నిందించబడినదా? న్యూ ఇంగ్లాండ్ పునరుజ్జీవనవాదం వెలుగులో మే, 1743 మరియు ఏప్రిల్, 1744 మధ్య వెడ్నెస్‌బరీలో జరిగిన మెథడిస్ట్ వ్యతిరేక అల్లర్ల కారణాలు', మెథడిస్ట్ హిస్టరీ, 35:1 (అక్టోబర్ 1996),

గ్రీన్, రిచర్డ్, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో జారీ చేయబడిన యాంటీ-మెథడిస్ట్ ప్రచురణలు (లండన్: సి. హెచ్. కెల్లీ, 1902).

గ్రీన్, వివియన్, ది యంగ్ మిస్టర్ వెస్లీ: జాన్ వెస్లీ మరియు ఆక్స్‌ఫర్డ్‌పై ఒక అధ్యయనం (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1963).

జాన్ వెస్లీ (లండన్: థామస్ నెల్సన్ & సన్స్, 1964).

గ్రీన్, వివియన్, ఆక్స్‌ఫర్డ్ మరియు కేంబ్రిడ్జ్‌లలో మతం: చరిత్ర సుమారు 1160–సుమారు 1960

గ్రెగొరీ, బెంజమిన్, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం రెండవ త్రైమాసికంలో మెథడిజం యొక్క సంఘర్షణలపై సైడ్‌లైట్స్ (లండన్: కాసెల్, 1898).

గ్రెగొరీ, జెరెమీ, పునరుద్ధరణ, సంస్కరణ మరియు సంస్కరణ, 1660–1828: కాంటర్‌బరీ ఆర్చ్‌బిషప్‌లు మరియు వారి డయోసెస్ (ఆక్స్‌ఫర్డ్: క్లారెండన్, 2000).

గ్రెగొరీ, జె. రాబిన్సన్, మెథడిజం చరిత్ర ప్రధానంగా విద్యార్థుల ఉపయోగం కోసం, 2 సంపుటాలు. (లండన్: సి. హెచ్. కెల్లీ, 1911).

హాకోన్సెన్, క్నుడ్, సంపాదకుడు, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దపు బ్రిటన్‌లో హేతుబద్ధమైన అసమ్మతి (కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్, 1996).

హాంప్సన్, జాన్, దివంగత రెవరెండ్ జాన్ వెస్లీ, ఎ.ఎం. గారి జ్ఞాపకాలు, ఆయన జీవితం మరియు రచనల సమీక్ష, మరియు 1729లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు మెథడిజం చరిత్ర, 3 సంపుటాలు. (సండర్‌ల్యాండ్: రచయిత తరపున జేమ్స్ గ్రాహం ముద్రించారు, 1791).

హారిసన్, ఎ. డబ్ల్యూ., ది సెపరేషన్ ఆఫ్ మెథడిజం ఫ్రమ్ ది చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్, వెస్లీ హిస్టారికల్ సొసైటీ లెక్చర్, 11 (లండన్: ఎప్‌వర్త్, 1945).

హేడన్, కోలిన్, టేలర్, స్టీఫెన్, మరియు వాల్ష్, జాన్, సంపాదకులు, ది చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ c.1688–c.1833. ఫ్రమ్ టాలరేషన్ టు ట్రాక్టేరియనిజం (కేంబ్రిడ్జ్:

కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్, 1993).

గ్రంథసూచి 247 హీట్జెన్రేటర్, రిచర్డ్, మిర్రర్ అండ్ మెమరీ: రిఫ్లెక్షన్స్ ఆన్ ఎర్లీ మెథడిజం (నాష్విల్: కింగ్స్‌వుడ్ బుక్స్, 1989).

వెస్లీ మరియు మెథడిస్టులు అని పిలువబడే ప్రజలు (నాష్విల్: అబింగ్డన్, 1995).